
Các nghiên cứu về Việt Nam trở thành một trong những nội dung nổi bật tại hội nghị quốc tế “Đông Nam Á: Góc nhìn từ Nga và quốc tế”, tổ chức ở Moscow trong hai ngày 23–24/10/2026. Sự kiện do Viện Các nước Á Phi thuộc Đại học Tổng hợp Quốc gia Moscow mang tên M.V. Lomonosov tổ chức, quy tụ các học giả, nghiên cứu sinh và sinh viên từ nhiều quốc gia, với hơn 110 báo cáo khoa học.
Việt Nam nổi bật trong các nghiên cứu về lịch sử và văn hóa
Hội nghị diễn ra trong hai ngày nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Viện Các nước Á Phi (IAAS), một cơ sở đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu về các quốc gia châu Á và châu Phi tại Nga. Chương trình có sự tham gia của đại diện 20 viện nghiên cứu và cơ sở giáo dục Nga, cùng các nhà khoa học từ nhiều quốc gia Đông Nam Á.
Đáng chú ý, các nhà nghiên cứu thuộc 10 trường đại học và trung tâm nghiên cứu của Việt Nam tham gia trình bày báo cáo trực tuyến. Các đại biểu Việt Nam không chỉ nghiên cứu những vấn đề trong nước mà còn đóng góp vào các cuộc thảo luận về lịch sử, kinh tế, văn hóa và quan hệ quốc tế của toàn khu vực.
Theo ghi nhận của Sputnik, Việt Nam là một trong những chủ đề được thảo luận sôi nổi nhất tại hội nghị. Các công trình liên quan đến Việt Nam xuất hiện ở nhiều phiên chuyên đề, từ văn học, ngôn ngữ, lịch sử đến tôn giáo, xã hội và phát triển kinh tế.
Trong lĩnh vực văn học, các học giả tìm hiểu cách những nữ nhà văn Việt Nam phản ánh ký ức và trải nghiệm chiến tranh thông qua tác phẩm. Những nghiên cứu khác đề cập đến việc tiếp nhận các bản dịch tiểu thuyết Trung Quốc hiện đại và tác phẩm của nhà văn Anh Charles Dickens trong đời sống văn học Việt Nam ngày nay.
Các vấn đề xã hội cũng được tiếp cận từ nhiều góc độ. Một số báo cáo phân tích sự thay đổi trong quan hệ gia đình Việt Nam từ thời kỳ Đổi mới, trong khi những công trình khác tìm hiểu chính sách văn hóa của Nhật Bản tại Việt Nam trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Ở lĩnh vực văn hóa dân gian, các nhà nghiên cứu giới thiệu vai trò của trống đồng trong đời sống tinh thần của các dân tộc miền Bắc Việt Nam, đồng thời tìm hiểu cách những cốt truyện và chất liệu văn học truyền thống được vận dụng trong ngành công nghiệp âm nhạc hiện đại.
Hội nghị còn có những báo cáo về tư duy chiến lược cổ điển trong tư tưởng Hồ Chí Minh và quá trình chuyển đổi sinh thái nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài ra, một nghiên cứu đề cập đến khả năng ứng dụng thiết bị bay không người lái trong logistics hàng hải tại Việt Nam, mở rộng phạm vi thảo luận sang những vấn đề công nghệ và phát triển kinh tế.
Tôn giáo và tín ngưỡng Việt Nam được nghiên cứu chuyên sâu
Một điểm đáng chú ý khác là tiểu ban “Văn hóa và Tôn giáo” dành phần lớn thời lượng cho các công trình nghiên cứu về Việt Nam. Những báo cáo tại đây tập trung phân tích sự đa dạng trong đời sống tín ngưỡng, tôn giáo và mối quan hệ giữa các truyền thống văn hóa tại nhiều vùng miền.
Các diễn giả đề cập đến mối quan hệ giữa tôn giáo và sắc tộc tại khu vực biên giới Việt Nam, nơi các cộng đồng dân cư có những đặc điểm riêng về ngôn ngữ, phong tục và thực hành tín ngưỡng. Những vấn đề này được nghiên cứu trong mối liên hệ với lịch sử và đời sống xã hội địa phương.
Đạo Cao Đài cũng là một chủ đề được giới thiệu tại hội nghị, với trọng tâm là tính dung hợp trong hệ thống tư tưởng và thực hành tôn giáo. Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu phân tích quá trình du nhập Nho giáo vào Việt Nam và sự hiện diện của những hình thức thực hành tôn giáo mới trong đời sống Hà Nội đương đại.

Nghiên cứu về tín ngưỡng dân gian thu hút sự quan tâm của người tham dự. Trong đó, Alisher Sharipov trình bày báo cáo về nghi lễ gọi hồn, một thực hành tín ngưỡng gắn với quan niệm về thế giới tâm linh trong văn hóa truyền thống.
Nhà nghiên cứu Elena Gordienko giới thiệu kết quả khảo sát thực địa về thái độ của người Việt Nam hiện đại đối với thần linh và ma quỷ. Công trình tìm hiểu cách những quan niệm dân gian tiếp tục tồn tại và được diễn giải trong bối cảnh xã hội đương đại.
Ngoài ra, các đại biểu thảo luận về việc số hóa và lưu trữ nghệ thuật đương đại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Chủ đề này liên quan đến hoạt động bảo tồn tư liệu, xây dựng nguồn dữ liệu nghiên cứu và mở rộng khả năng tiếp cận những tác phẩm nghệ thuật trong môi trường số.
Đánh giá về sự tham gia của giới nghiên cứu Việt Nam, Elena Gordienko, giảng viên IAAS và Đại học Nhân văn Quốc gia Nga (RSUH), đồng thời là một trong những người khởi xướng hội nghị, bày tỏ sự ấn tượng trước chất lượng các công trình được trình bày.
Trao đổi với Sputnik, bà ghi nhận các nhà khoa học Việt Nam ngày càng nghiên cứu sâu về chủ đề lựa chọn và đưa ra những cách tiếp cận đáng chú ý. Bà cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc duy trì, củng cố quan hệ hợp tác với các viện thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam và những cơ sở nghiên cứu khác.

Sinh viên Việt Nam tham gia đối thoại học thuật quốc tế
Bên cạnh các nhà khoa học, sinh viên Việt Nam cũng góp mặt tại hội nghị thông qua Hội thảo khoa học Guber, hoạt động học thuật truyền thống dành cho sinh viên được tổ chức kết hợp với chương trình quốc tế năm nay.
Hội thảo thu hút hơn 40 sinh viên từ nhiều cơ sở giáo dục đại học, trong đó có Đại học Tổng hợp Quốc gia Moscow, Học viện Quan hệ Quốc tế Moscow (MGIMO), Đại học Nhân văn Quốc gia Nga, Đại học Liên bang Viễn Đông, Đại học Quốc gia Saint Petersburg và Trường Kinh tế Cao cấp (HSE).
Về phía Việt Nam, chương trình có sự tham gia của sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội và Học viện Ngoại giao. Ngoài ra, các trường đại học Indonesia, Philippines và Malaysia cũng cử sinh viên tham gia hoạt động học thuật này.
Một báo cáo được người nghe đánh giá cao là công trình của Phạm Ngọc Minh, sinh viên Đại học Nhân văn Quốc gia Nga, về hệ thống triều cống trong quan hệ lịch sử giữa Trung Quốc và các quốc gia Đông Nam Á.
Trong nghiên cứu, Phạm Ngọc Minh không chỉ phân tích mô hình quan hệ giữa các quốc gia trong quá khứ mà còn liên hệ với những tiến trình hiện nay, bao gồm hợp tác kinh tế với Trung Quốc, các dự án phát triển hạ tầng và sự bất cân xứng trong quan hệ thương mại.

Các báo cáo sinh viên khác tập trung vào chính sách năng lượng của Mỹ tại Đông Nam Á, vai trò của hạ tầng logistics trong thu hút đầu tư, triển vọng phát triển kinh tế xanh và vị trí của nhóm năm quốc gia Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam trong chiến lược hợp tác của Nga với khu vực.
Hoạt động nghiên cứu của sinh viên được triển khai trong môi trường học thuật quốc tế, với phần lớn báo cáo trình bày bằng tiếng Anh. Việc tham gia những phiên thảo luận chuyên đề tạo điều kiện để sinh viên Việt Nam trao đổi trực tiếp với các nhà nghiên cứu và bạn học đến từ nhiều quốc gia.
Nghiên cứu tư liệu lịch sử mở rộng góc nhìn về quan hệ Việt – Nga
Ngoài những công trình về xã hội và văn hóa Việt Nam, hội nghị còn dành sự quan tâm đến lịch sử quan hệ giữa Việt Nam và Liên Xô thông qua việc nghiên cứu các nguồn tư liệu lưu trữ.
Tại phiên toàn thể, Giáo sư Dmitry Mosyakov, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á, Úc và Châu Đại Dương thuộc Viện Nghiên cứu Phương Đông, Viện Hàn lâm Khoa học Nga, trình bày về vai trò của tư liệu lưu trữ trong nghiên cứu lịch sử.

Ông lấy ví dụ từ cuốn sách về quan hệ Liên Xô và Việt Nam trong giai đoạn 1959–1975, do Viện Nghiên cứu Phương Đông xuất bản năm 2024. Công trình tập hợp hàng chục tài liệu lưu trữ trước đây chưa từng được công bố, cung cấp thêm nguồn thông tin phục vụ nghiên cứu một giai đoạn quan trọng trong lịch sử quan hệ hai nước.
Theo Giáo sư Mosyakov, việc tiếp cận những tài liệu này cho phép các nhà nghiên cứu xem xét lịch sử quan hệ Liên Xô – Việt Nam từ những góc độ mới, đồng thời bổ sung cơ sở tư liệu cho việc phân tích các sự kiện trong quá khứ.
Bên cạnh chủ đề Việt Nam, hội nghị còn giới thiệu nhiều công trình về các quốc gia Đông Nam Á khác, từ kinh tế, chính trị đến ngôn ngữ và văn hóa. Những nghiên cứu này góp phần đặt các vấn đề của Việt Nam trong bối cảnh khu vực, tạo điều kiện cho việc so sánh và tìm hiểu những mối liên hệ lịch sử, xã hội giữa các quốc gia.
Với hơn 110 báo cáo khoa học và sự tham gia của các học giả, nghiên cứu sinh, sinh viên đến từ nhiều nước, hội nghị đã tạo không gian trao đổi về những vấn đề đang được quan tâm trong nghiên cứu Đông Nam Á. Sự hiện diện của các nhà khoa học thuộc 10 cơ sở nghiên cứu, đào tạo Việt Nam cùng những báo cáo chuyên sâu về đất nước, con người và lịch sử Việt Nam là một trong những nội dung nổi bật của chương trình.
Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ Sputnik Việt Nam:
kevesko.vn/20261028/dong-nam-a-muon-mau-muon-ve-tai-hoi-nghi-quoc-te-quy-mo-lon-o-moskva-44753027.html
Bài viết liên quan

Hội thảo tại Moskva tưởng nhớ nhà Việt Nam học Evgeny Kobelev
Ngày 11/11/2026, tại Moskva, Viện Hàn lâm Khoa học Nga tổ chức hội thảo khoa học tưởng nhớ nhà Việt Nam học…

Việt Nam đề xuất mở rộng hợp tác công nghệ chiến lược với Nga
Ngày 12/11/2026, tại cuộc làm việc giữa lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Khoa học và…

Giảng viên Đại học Hà Nội tham dự hội nghị quốc tế về giảng dạy tiếng Nga
Từ ngày 6 đến 11/11/2026, Tiến sĩ Vũ Ngọc Yến Khanh, giảng viên Khoa Tiếng Nga, Trường Đại học Hà Nội, đã…
