Hai trường Giao thông vận tải Việt – Nga thúc đẩy hợp tác đào tạo

Trong chuyến công tác tại Moscow từ ngày 26–28/10/2026, đoàn Trường Đại học Giao thông vận tải (UTC) đã đến thăm và làm việc với Đại học Giao thông vận tải Nga (RUT-MIIT). Hai trường tập trung trao đổi về đào tạo nhân lực đường sắt, nghiên cứu công nghệ vận tải và ứng dụng các giải pháp kỹ thuật hiện đại, đồng thời tiếp tục phát triển mối quan hệ hợp tác giáo dục đã được xây dựng qua nhiều thập kỷ.

Tiếp nối hơn 70 năm hợp tác đào tạo nhân lực đường sắt

Đoàn công tác UTC do PGS.TS. Nguyễn Văn Hùng, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng nhà trường, dẫn đầu. Tại RUT-MIIT, đoàn được GS. Aleksandr Klimov, Chủ tịch Đại học Giao thông vận tải Nga, đón tiếp và chủ trì buổi làm việc. Cuộc gặp tập trung vào những lĩnh vực mà hai trường có thế mạnh chuyên môn, đặc biệt là đào tạo và nghiên cứu công nghệ đường sắt.

RUT-MIIT là một trong những cơ sở đào tạo chuyên ngành giao thông vận tải có lịch sử lâu đời tại Nga. Thành lập năm 1896, trường vừa kỷ niệm 130 năm xây dựng và phát triển vào năm 2026. Trong suốt quá trình hoạt động, RUT-MIIT đã đào tạo nhiều thế hệ chuyên gia về đường sắt, vận tải và các lĩnh vực kỹ thuật liên quan.

Mối quan hệ giữa RUT-MIIT với Việt Nam được hình thành từ những năm 1950, khi nhà trường bắt đầu tiếp nhận và đào tạo các kỹ sư, thực tập sinh và nghiên cứu sinh Việt Nam trong lĩnh vực đường sắt. Nhiều người sau khi hoàn thành chương trình học đã trở về công tác tại các cơ quan quản lý, doanh nghiệp vận tải và cơ sở đào tạo chuyên ngành.

Tại buổi làm việc, lãnh đạo RUT-MIIT nhấn mạnh vai trò của những thế hệ cựu sinh viên trong việc duy trì quan hệ hợp tác với Việt Nam. Không ít cựu sinh viên của trường đã đảm nhiệm các vị trí chuyên môn và quản lý, góp phần xây dựng đội ngũ nhân lực kỹ thuật cho ngành giao thông vận tải Việt Nam.

Tập trung nghiên cứu hạ tầng và công nghệ đường sắt hiện đại

Trong phần trao đổi chuyên môn, RUT-MIIT giới thiệu những hướng nghiên cứu liên quan đến kết cấu hạ tầng đường sắt, đặc biệt là công nghệ đường sắt không sử dụng đá ba lát. Đây là loại kết cấu sử dụng các thành phần chịu lực như bản bê tông thay cho lớp đá ba lát truyền thống, thường được nghiên cứu và ứng dụng tại những tuyến đường sắt có yêu cầu cao về ổn định hình học và công tác bảo trì.

Hai trường cũng thảo luận về hệ thống truyền động điện và cung cấp điện sức kéo, những thành phần quan trọng trong vận hành đường sắt điện khí hóa. Các nội dung nghiên cứu bao gồm khả năng cung cấp năng lượng ổn định cho đoàn tàu, hiệu quả sử dụng điện và những yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống thiết bị.

Một hướng hợp tác khác là giám sát và chẩn đoán tình trạng thiết bị đường sắt. Việc thu thập, phân tích dữ liệu vận hành có thể hỗ trợ nhận diện những dấu hiệu bất thường, đánh giá tình trạng kỹ thuật và xây dựng kế hoạch bảo trì phù hợp. Đây là nội dung được quan tâm trong quá trình phát triển các hệ thống quản lý, khai thác đường sắt dựa trên dữ liệu.

Đối với đường sắt đô thị, hai bên trao đổi về những giải pháp hạn chế rung động và tiếng ồn phát sinh trong quá trình đoàn tàu vận hành. Vấn đề này liên quan trực tiếp đến thiết kế kết cấu đường ray, lựa chọn vật liệu và đánh giá tác động của hệ thống đường sắt đối với công trình, khu dân cư lân cận.

Các nội dung về logistics và tiêu chuẩn kỹ thuật đường sắt cũng được đưa vào chương trình làm việc. Đoàn UTC tìm hiểu hoạt động của những đơn vị chuyên môn tại RUT-MIIT phụ trách xây dựng hạ tầng giao thông và hợp tác quốc tế, qua đó xác định các lĩnh vực có khả năng kết nối nghiên cứu giữa hai trường.

Bên cạnh những công nghệ hạ tầng truyền thống, hai bên thống nhất thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực tự động hóa, điều khiển và khai thác đường sắt. Đây là những hướng nghiên cứu liên quan đến hệ thống tín hiệu, điều hành chạy tàu và nâng cao hiệu quả vận hành của mạng lưới giao thông đường sắt.

An ninh mạng cho các hệ thống giao thông cũng được xác định là một nội dung hợp tác. Trong bối cảnh các hệ thống điều khiển, giám sát và quản lý vận tải ngày càng ứng dụng công nghệ số, việc nghiên cứu bảo vệ dữ liệu và bảo đảm an toàn cho hạ tầng thông tin có vai trò quan trọng đối với hoạt động khai thác.

Hai trường còn đề cập đến việc trao đổi học liệu số và tài liệu chuyên ngành về kết cấu đường sắt, đặc biệt là những nghiên cứu liên quan đến tác động dao động của đoàn tàu lên đường ray và công trình. Những nguồn tài liệu này có thể phục vụ giảng dạy, nghiên cứu và phát triển các chương trình đào tạo chuyên sâu tại UTC.

Phát triển chương trình đào tạo và trao đổi chuyên gia

Ngoài hợp tác nghiên cứu, UTC và RUT-MIIT dành sự quan tâm đến việc chuẩn hóa chương trình đào tạo đường sắt. Hai bên trao đổi khả năng chia sẻ kinh nghiệm xây dựng nội dung giảng dạy, cập nhật kiến thức kỹ thuật và kết hợp những kết quả nghiên cứu mới vào quá trình đào tạo kỹ sư.

Công tác bồi dưỡng giảng viên và cán bộ nguồn được xác định là một hướng hợp tác ưu tiên. Theo đó, hai trường xem xét tổ chức những chương trình đào tạo chuyên môn nhằm nâng cao năng lực giảng dạy, nghiên cứu và quản lý kỹ thuật cho đội ngũ nhân lực ngành đường sắt.

Ở bậc sau đại học, hai bên thảo luận việc thúc đẩy đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ và tổ chức các khóa học ngắn hạn dành cho cán bộ chuyên ngành. Những hoạt động này hướng tới kết hợp kinh nghiệm đào tạo của RUT-MIIT với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của UTC và ngành giao thông vận tải Việt Nam.

Một nội dung đáng chú ý là đề xuất kết nối trực tuyến các chuyên gia về mô hình thông tin công trình (Building Information Modeling – BIM) và khai thác đường sắt của RUT-MIIT với các đơn vị chuyên môn thuộc UTC. Hình thức trao đổi này cho phép các nhóm nghiên cứu duy trì liên hệ, chia sẻ kiến thức và thảo luận những vấn đề kỹ thuật mà không phụ thuộc hoàn toàn vào các chuyến công tác trực tiếp.

BIM là phương pháp tổ chức và quản lý thông tin công trình thông qua mô hình số, có thể được sử dụng trong các giai đoạn thiết kế, xây dựng và quản lý vận hành. Đối với hạ tầng đường sắt, những nội dung liên quan đến BIM có thể kết nối với các nghiên cứu về kết cấu công trình, quản lý tài sản hạ tầng và công tác bảo trì.

RUT-MIIT cũng bày tỏ mong muốn UTC tham gia hội thảo quốc tế về logistics dự kiến tổ chức vào tháng 4/2027. Đây là một trong những hoạt động cụ thể được phía Nga đề xuất nhằm duy trì trao đổi học thuật và mở rộng sự tham gia của các chuyên gia, giảng viên hai trường vào những diễn đàn nghiên cứu quốc tế.

Quan hệ hợp tác giữa RUT-MIIT với các cơ sở đào tạo giao thông vận tải Việt Nam đã được triển khai dưới nhiều hình thức. Năm 2018, trường ký thỏa thuận hợp tác với Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm các nội dung về đào tạo, trao đổi học thuật và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực giao thông.

Đối với UTC, cuộc làm việc tại RUT-MIIT lần này tập trung vào việc phát triển các chương trình phù hợp với nhu cầu đào tạo nhân lực và nghiên cứu công nghệ đường sắt trong giai đoạn mới. Những đề xuất về tự động hóa, an ninh mạng, BIM, bồi dưỡng giảng viên và đào tạo sau đại học là cơ sở để hai trường tiếp tục xây dựng các hoạt động hợp tác cụ thể.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ Trường Đại học Giao thông vận tải:
utc.edu.vn/hieu-truong-truong-dai-hoc-giao-thong-van-tai-lam-viec-voi-cac-truong-dai-hoc-hang-dau-cua-lien-bang-nga-thuc-day-hop-tac-ve-cong-nghe-chien-luoc