Kiệt tác Eugene Onegin khép lại tám đêm diễn tại Việt Nam

Từ ngày 21 đến 31/10/2026, Nhà hát Ballet Hàn lâm Quốc gia Saint Petersburg mang tên Boris Eifman đã biểu diễn vở Eugene Onegin tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Chuyến lưu diễn đánh dấu năm thứ hai liên tiếp đoàn ballet Nga trở lại Việt Nam, đưa tác phẩm văn học nổi tiếng của Alexander Pushkin đến với khán giả qua ngôn ngữ múa đương đại và sự kết hợp giữa âm nhạc cổ điển với nhạc rock.

Tám đêm diễn đưa văn học Nga đến gần khán giả Việt Nam

Đoàn ballet Boris Eifman bắt đầu chuỗi biểu diễn tại Nhà hát Hòa Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày 21 đến 24/10, trước khi tiếp tục bốn đêm diễn tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô ở Hà Nội, từ ngày 28 đến 31/10. Đây là lần đầu tiên vở Eugene Onegin được giới thiệu trên sân khấu Việt Nam.

Tối 28/10, đêm diễn đầu tiên tại Hà Nội diễn ra với sự hiện diện của Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko cùng đại diện lãnh đạo Việt Nam. Sự kiện nằm trong chương trình lưu diễn châu Á của đoàn nghệ thuật đến từ Saint Petersburg, tiếp nối những buổi biểu diễn trước đó tại Thái Lan và Thành phố Hồ Chí Minh.

Chia sẻ với hãng thông tấn TASS, ông German Gureev, Phó Giám đốc Nhà hát phụ trách hoạt động lưu diễn, cho biết đoàn nghệ thuật cảm nhận được sự quen thuộc và chào đón từ khán giả Việt Nam sau chuyến biểu diễn đầu tiên vào năm 2025. Theo ông, lần trở lại này mang đến một tác phẩm có phong cách hiện đại hơn, giúp công chúng khám phá thêm một khía cạnh khác trong nghệ thuật của Boris Eifman.

Năm 2025, nhà hát lần đầu đến Việt Nam với vở Anna Karenina, chuyển thể từ tiểu thuyết của đại văn hào Lev Tolstoy. Những buổi biểu diễn tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo tiền đề để đoàn tiếp tục đưa các tác phẩm ballet của mình trở lại Việt Nam trong năm 2026.

Nếu Anna Karenina khai thác bi kịch tình yêu và những xung đột trong đời sống xã hội Nga thế kỷ XIX, Eugene Onegin tập trung vào thế giới nội tâm của các nhân vật trong tác phẩm cùng tên của Alexander Pushkin. Cả hai đều là những sáng tạo sân khấu dựa trên những tác phẩm văn học nổi tiếng, nhưng được Boris Eifman phát triển theo những cách tiếp cận nghệ thuật khác nhau.

Trong chuyến lưu diễn năm nay, đoàn nghệ thuật giới thiệu tám suất diễn tại hai thành phố lớn của Việt Nam. Chương trình do Dàn nhạc Giao hưởng Sài Gòn phối hợp với Nhà hát Ca múa nhạc Quốc gia Việt Nam tổ chức, với sự cho phép của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Khi Tchaikovsky kết hợp với nhạc rock trên sân khấu ballet

Eugene Onegin được Boris Eifman dàn dựng lần đầu tại Saint Petersburg vào ngày 3/3/2009, dựa trên tiểu thuyết bằng thơ cùng tên của Alexander Pushkin. Tác phẩm đã được trình diễn tại hơn 40 quốc gia, trở thành một trong những vở ballet tiêu biểu trong sự nghiệp của biên đạo múa Nga.

Khác với cách chuyển thể giữ nguyên bối cảnh thế kỷ XIX, Boris Eifman đưa các nhân vật của Pushkin vào một thời đại gần với đời sống hiện đại, khi xã hội Nga trải qua những biến động vào thời điểm chuyển giao giữa hai thế kỷ. Trong bối cảnh mới, những lựa chọn, xung đột và bi kịch của các nhân vật được thể hiện bằng ngôn ngữ hình thể giàu cảm xúc.

Câu chuyện xoay quanh Eugene Onegin, một thanh niên có học thức nhưng xa cách với những tình cảm chân thành, và Tatyana, cô gái đem lòng yêu anh. Việc Onegin từ chối tình cảm của Tatyana, cùng những biến cố xảy ra sau đó, dẫn đến sự thay đổi trong nhận thức và số phận của các nhân vật.

Trên sân khấu ballet, những diễn biến tâm lý này không được truyền tải bằng lời thoại mà thông qua chuyển động, tương tác giữa các nghệ sĩ, âm nhạc và tổ chức không gian biểu diễn. Phong cách của Boris Eifman đặc biệt chú trọng đến những trạng thái cảm xúc mãnh liệt, kết hợp kỹ thuật ballet với các chuyển động mang tính thể nghiệm và những yếu tố nhào lộn.

Một đặc điểm nổi bật của vở diễn là sự kết hợp giữa âm nhạc của nhà soạn nhạc Pyotr Tchaikovsky với các sáng tác rock của nhạc sĩ Alexander Sitkovetsky. Hai phong cách âm nhạc khác biệt được sử dụng để thể hiện sự đối lập giữa những giá trị truyền thống và bối cảnh xã hội hiện đại.

Theo ông German Gureev, việc kết hợp âm nhạc cổ điển và rock là một trong những điểm khác biệt giữa Eugene Onegin với Anna Karenina, tác phẩm mà đoàn từng giới thiệu tại Việt Nam năm trước. Cách xử lý âm nhạc này góp phần tạo nên tiết tấu mạnh và những chuyển biến cảm xúc đặc trưng của vở diễn.

Khi giới thiệu tác phẩm, Boris Eifman từng giải thích rằng ông muốn đặt các nhân vật của Pushkin vào những hoàn cảnh mới, nơi trật tự cũ tan rã và cuộc sống đặt ra những quy tắc khác. Thông qua thử nghiệm nghệ thuật này, biên đạo tìm cách khám phá những đặc điểm trong tâm hồn và đời sống tinh thần của con người Nga đương đại.

Năm 2010, Eugene Onegin được trao giải thưởng sân khấu Golden Sofit của Saint Petersburg ở các hạng mục Vở ballet xuất sắc nhất và Vai nam xuất sắc nhất trong một vở ballet. Tác phẩm sau đó tiếp tục được biểu diễn tại nhiều quốc gia châu Âu, châu Á và châu Mỹ.

Nghệ sĩ Nga xúc động trước sự đón tiếp của khán giả Việt Nam

Trong cuộc trao đổi với phóng viên TASS tại Hà Nội, nghệ sĩ Vladimir Afonichkin, người đảm nhiệm vai Lensky trong vở diễn, chia sẻ rằng đoàn ballet rất vui khi được trở lại Việt Nam năm thứ hai liên tiếp. Theo anh, sự hưởng ứng của khán giả mang lại nguồn động viên đáng kể cho các nghệ sĩ trong quá trình biểu diễn.

Vladimir Afonichkin cũng nhận xét rằng sự tương phản giữa âm nhạc Tchaikovsky và rock của Alexander Sitkovetsky giúp các nghệ sĩ thể hiện rõ hơn những trạng thái tâm lý phức tạp của nhân vật. Anh cho rằng ngôn ngữ biên đạo của Boris Eifman có khả năng truyền tải câu chuyện đến khán giả thuộc những nền văn hóa khác nhau, kể cả khi họ chưa quen thuộc với tác phẩm văn học gốc.

Nghệ sĩ cho biết những vở ballet chuyển thể từ văn học của Eifman đôi khi khiến người xem muốn tìm đọc lại các tác phẩm sau khi rời nhà hát. Ngoài Eugene Onegin, đoàn còn có những sáng tạo sân khấu dựa trên Tội ác và hình phạt của Fyodor Dostoevsky và Chim hải âu của Anton Chekhov.

Về phía ban lãnh đạo nhà hát, ông German Gureev đánh giá sự đón tiếp của khán giả tại cả Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội là một trong những trải nghiệm đáng nhớ của chuyến lưu diễn. Ông đặc biệt nhắc đến những tràng pháo tay kéo dài và sự tương tác giữa nghệ sĩ với người xem sau các buổi biểu diễn.

Ông Gureev cho biết trong lần đầu đến Việt Nam năm 2025, nhiều nghệ sĩ còn băn khoăn về cách khán giả địa phương sẽ đón nhận nghệ thuật ballet Nga. Tuy nhiên, sự hưởng ứng dành cho Anna Karenina đã tạo ấn tượng tích cực và trở thành động lực để đoàn trở lại với một tác phẩm khác.

Sau hai chuyến lưu diễn liên tiếp, nhà hát bày tỏ mong muốn đưa hoạt động biểu diễn tại Việt Nam trở thành một chương trình thường niên. Theo ông Gureev, đoàn hy vọng có thể tiếp tục góp mặt trong mùa hoạt động văn hóa tại Việt Nam năm 2027.

Chuyến lưu diễn Eugene Onegin cũng nằm trong hành trình biểu diễn quốc tế quy mô lớn của Eifman Ballet tại châu Á. Sau khi khởi đầu tại Bangkok, Thái Lan, đoàn tiếp tục đến Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, trước khi dự kiến biểu diễn tại Bắc Kinh và Thượng Hải, Trung Quốc, trong tháng 12/2026.

Việc đưa hai tác phẩm chuyển thể từ văn học Nga đến Việt Nam trong hai năm liên tiếp tạo thêm cơ hội để công chúng tiếp cận những cách diễn giải đương đại đối với các tác phẩm kinh điển. Thông qua nghệ thuật múa, âm nhạc và diễn xuất hình thể, những câu chuyện của Pushkin và Tolstoy được giới thiệu bằng hình thức sân khấu có thể tiếp cận khán giả mà không cần chuyển ngữ lời thoại.

Với tám đêm diễn tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, Eugene Onegin tiếp nối hoạt động giao lưu nghệ thuật giữa Nga và Việt Nam, đồng thời mở ra triển vọng duy trì các chương trình biểu diễn ballet Nga trong những mùa văn hóa tiếp theo.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Nhà hát Ballet Boris Eifman: eifmanballet.com/news/610
• Ban tổ chức chương trình tại Việt Nam: eifmanballet.saigon-phil.com/
• Hãng thông tấn TASS: tass.ru/kultura/28231139
• Hãng thông tấn TASS: tass.ru/kultura/28263233
• Sputnik Việt Nam: kevesko.vn/20261029/boris-eifman-mang-eugene-onegin-den-viet-nam-khi-tchaikovsky-giao-thoa-cung-rock-44761454.html
• Đại sứ quán Nga tại Việt Nam: facebook.com/RusEmbassyVietnam/posts/pfbid0MTSsLCGc3a6v3va4GUnEg3kgn6JZ7XzGQTfLiMRYEaERA585BooHcJ1U1Szk9uhUl