Cử nhân Nguyễn Hải Bâng

Nước Nga trong những câu chuyện kể của bố tôi ngày xưa đẹp lắm. Đó là một thiên đường của lòng nhân hậu, của những hàng bạch dương vàng rực trong tranh Levitan. Tuổi mười tám, tôi nuôi giấc mơ du học bằng chính những hình ảnh lấp lánh ấy. – Cập nhật ngày: 15/10/2026

Khi ống kính quay ngược vào lòng mình – 15/10/2026

Tôi nghĩ về ngày mình bước chân vào giảng đường Đại học Tổng hợp Quốc gia Volgograd với tâm thế của một kẻ chiến thắng. Tôi từng mơ về những tấm ảnh lung linh dưới tuyết trắng và tấm bằng đỏ ngành Báo chí trên tay. Tôi nghĩ làm báo là một đặc quyền để đứng trên cao nhìn xuống cuộc đời, dùng ngòi bút và ống kính để chứng minh cho cả thế giới thấy mình là một người thành công.

Tôi nhớ như in cái ngày đầu tiên đặt chân đến Volgograd. Đó là một chiều tháng Mười, trời màu xám. Gió giật từng cơn từ sông Volga thổi ngược lên Đại lộ Lenin buốt giá, len qua ba lớp áo khoác dày bóp nghẹt lồng ngực một đứa trẻ lớn lên ở vùng nhiệt đới. Cái lạnh của Volgograd không chỉ là tuyết rơi, nó là cái lạnh buốt xương cùng với những cơn gió lộng từ lòng sông làm mặt mũi tê dại trong vài giây. Chiếc xe buýt chở tôi từ sân bay về ký túc xá đi qua những tòa nhà mang kiến trúc Liên Xô cũ. Lòng tôi thắt lại. Mọi thứ xung quanh sao mà thênh thang nhưng lạnh lẽo đến thế. Rào cản ngôn ngữ lập tức trở thành một bức tường vô hình cô lập tôi với thế giới bên ngoài.

Sự khốc liệt thực sự bắt đầu khi tôi bước vào các môn chuyên ngành. Ngành Báo chí đòi hỏi sự nhạy bén và ngôn từ sắc sảo, nhưng lúc đó, đến một câu giao tiếp thông thường tôi còn phải ngập ngừng. Môn Lịch sử Báo chí Nga trở thành nỗi ám ảnh. Những giờ thảo luận căng thẳng, giáo sư Nga gọi tên ngẫu nhiên để phân tích các bài luận chính trị cổ điển với tốc độ nói nhanh như vũ bão. Tôi ngồi trong góc lớp, lóng ngóng lật từng trang từ điển trong vô vọng, mồ hôi hột vã ra giữa tiết trời âm độ trong khi bạn bè bản xứ phát biểu vanh vách. Những bài viết thực hành đầu tiên gửi đi đều bị trả về với chi chít mực đỏ sửa lỗi ngữ pháp. Sự kiêu hãnh ngày nào vỡ vụn, thay vào đó là cảm giác bất lực và hoài nghi về năng lực của chính mình.

Suốt năm nhất đại học, cuộc sống của tôi chỉ gói gọn trong hai từ: áp lực và cô đơn. Tôi rơi vào một vòng lặp kiệt quệ. Sáng thức dậy từ 6 giờ khi trời còn tối, co ro chịu đựng những đợt gió tuyết quét qua trạm Metrotram ngoài trời để kịp chuyến tàu ngầm đến trường. Chiều muộn lại lầm lũi đi qua những bức tường gạch đỏ loang lổ vết đạn của ngôi nhà Pavlov để trở về căn phòng ký túc xá nhỏ hẹp, đối mặt với bốn bức tường và đống bài tập.

Có những đêm, áp lực bài vở và nỗi nhớ nhà dồn nén đến mức tôi chỉ biết trùm chăn khóc nức nở. Nhưng khi màn hình điện thoại sáng lên, thấy cuộc gọi video của mẹ từ Việt Nam, tôi lại vội vàng lau nước mắt, nở một nụ cười thật tươi: “Con bên này khỏe lắm má, đồ ăn ngon lắm”. Tắt cuộc gọi, tôi lại chìm vào khoảng trống hoác của căn phòng.

Lúc đó, tôi bị ám ảnh bởi hai từ “thành công”. Tôi định vị giá trị của mình bằng những điểm số tuyệt đối, bằng sự công nhận của thầy cô và cả những cái “like” trên mạng xã hội. Tôi chăm chỉ đăng những bức ảnh chụp góc nghiêng thật đẹp trong khuôn viên VolSU, hay một góc Quảng trường các chiến sĩ ngã xuống ngập trong tuyết trắng kèm theo những dòng trạng thái đầy năng lượng tích cực. Nhưng đó chỉ là một lớp vỏ bọc hoàn hảo để che giấu một tâm hồn đang rỉ máu và rỗng tuếch. Tôi đang tồn tại chứ không phải đang sống. Tôi bám víu vào thế giới ảo để tìm kiếm sự an ủi, để rồi nhận ra sau khi màn hình điện thoại tắt đi, nỗi cô đơn lại càng phình to hơn. Hạnh phúc đối với tôi lúc ấy là một khái niệm xa xôi, có lẽ nó chỉ xuất hiện vào ngày tôi cầm trên tay tấm bằng tốt nghiệp và bước lên máy bay về nước.

Sự chuyển biến trong tôi không đến từ một biến cố chấn động nào, mà nó thấm dần qua những ngày tôi chọn cách bước chậm lại.

Thay vì kết thúc buổi học và vội vã lao về phòng ôm lấy máy tính như trước, tôi bắt đầu dành thời gian đi bộ một mình. Có những buổi chiều, tôi đi bộ ra bờ sông trung tâm, ngồi lặng yên bên đài phun nước Iskusstvo, nhìn dòng nước Volga thênh thang chảy xiết. Hoặc có những ngày rệu rã, tôi chọn cách leo từng bậc thang lên đỉnh đồi Mamayev Kurgan, đứng dưới chân đại tượng Mẹ Tổ quốc để ngắm nhìn toàn cảnh thành phố từ trên cao. Ở những khoảng lặng đó, không điện thoại, không mạng xã hội, tôi bắt đầu học cách quan sát thế giới xung quanh một cách thuần túy nhất.

Tôi nhìn thấy những người dân Volgograd bản xứ. Họ đi dạo bên sông, họ ngồi thản nhiên sưởi nắng trên những bãi cỏ vào mùa hè ngắn ngủi, họ chia nhau một mẩu bánh mì hay đơn giản là đứng im lặng ngắm hoàng hôn buông xuống lòng sông Volga. Cuộc sống của họ mộc mạc, bình thản nhưng toát lên một sức sống kiên cường của một thành phố từng đứng lên từ tro tàn.

Nhìn dòng Volga lấp lánh dưới nắng chiều, tôi chợt giật mình tự hỏi: Tại sao phải giam cầm tâm hồn trong cái lồng kính của áp lực? Tại sao phải mải miết chụp lại cuộc sống cho người khác xem thay vì tự mình tận hưởng? Tôi nhận ra bấy lâu nay mình giống như một gã phóng viên tồi, chỉ chăm chăm săn tìm vỏ bọc hào nhoáng mà quên lắng nghe hơi thở thực sự của cuộc đời. Người dân trên mảnh đất chịu nhiều mất mát lịch sử này vẫn tìm thấy hạnh phúc trong những điều nhỏ bé nhất. Còn tôi, một đứa trẻ may mắn được đi học trong hòa bình, lại tự dìm mình vào những nỗi buồn tủi tự thân.Chuyến đi bộ lên đồi chiều hôm ấy không làm cho tiếng Nga của tôi giỏi lên ngay lập tức, cũng không làm cho đống bài tập biến mất. Nhưng nó đã thay đổi hoàn toàn cách tôi nhìn nhận cuộc sống. Từ góc đồi ấy, một “Tôi” khác đã thực sự bắt đầu.

Tôi trở về ký túc xá, cất đi những kỳ vọng cực đoan và bắt đầu học cách nhìn cuộc sống theo một hệ giá trị mới. Tôi không còn ép mình phải đạt điểm số tuyệt đối bằng mọi giá, mà thay vào đó, tôi tận hưởng niềm vui khi hiểu thêm được một cấu trúc ngữ pháp khó, khi có thể tự tin vượt qua nỗi sợ để giơ tay phát biểu trong một tiết học báo chí. Tôi bắt đầu mở lòng hơn với những người xung quanh. Tôi nhận ra bác bảo vệ ký túc xá với gương mặt nghiêm nghị ngày nào thực ra là một người ông vô cùng ấm áp, người luôn nhắc tôi phải quàng thêm khăn mỗi khi trời trở gió. Tôi nhận ra cô bán bánh mì ở căn tin trường có nụ cười hậu hĩnh, luôn cho tôi thêm một chút khoai tây nghiền vì biết tôi là đứa học trò xa nhà.

Giờ đây, hạnh phúc của tôi gói gọn trong gian bếp chung ký túc xá VolSU vào mỗi cuối tuần. Giữa cái lạnh Volgograd, mùi hành tỏi phi và nồi canh chua nấu từ gia vị chắt chiu ở chợ Nga đã sưởi ấm nỗi nhớ nhà của những đứa con xa xứ. Ngồi bên nhau chia sẻ chuyện vui buồn, tiếng cười giòn tan xóa nhòa mọi mệt mỏi. Đó là lúc tôi chạm vào giá trị thực sự của sự kết nối và nhận ra bài học nhập môn của nghề báo, phải học cách thấu cảm trước khi cầm bút.

Đại học Tổng hợp Quốc gia Volgograd giờ đây trong tôi không còn là một biểu tượng của áp lực học đường. Nó đã trở thành ngôi nhà thứ hai, nơi tôi được học, được vấp ngã và được lớn lên. Trường đã cho tôi một nền tảng tri thức vững vàng, nhưng quan trọng hơn, không gian nơi đây và những con người Nga đôn hậu đã rèn luyện cho tôi một bản lĩnh kiên cường. Tôi học được cách sống tự lập, học được cách đứng dậy sau những thất bại và học được cách mỉm cười đón nhận những thử thách của cuộc đời, giống như cách mà thành phố Volgograd này đã từng kiên cường đứng vững trong bão táp lịch sử.

Nước Nga đã dạy cho tôi biết thế nào là sự bao dung, và Volgograd đã dạy cho tôi biết thế nào là hạnh phúc đích thực. Giờ đây, mỗi ngày bước đi dưới những hàng cây trong khuôn viên VolSU, nhìn bầu trời Nga cao và xanh ngắt, lòng tôi ngập tràn lòng biết ơn. Biết ơn những ngày tháng gian khó đã qua để tôi biết trân trọng những phút giây bình yên hiện tại. Biết ơn mảnh đất này đã dang tay đón nhận và nuôi dưỡng một đứa trẻ xa xứ như tôi trưởng thành.

Tôi nhận ra rằng, tọa độ hạnh phúc thực sự không nằm ở một vị trí địa lý nào trên bản đồ, cũng không nằm ở những bức ảnh nghìn like trên mạng xã hội. Hạnh phúc nằm ngay ở khoảnh khắc chúng ta tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn, khi chúng ta biết trân trọng những điều nhỏ bé xung quanh và tự tin bước đi bằng chính đôi chân của mình.

Bước ra khỏi những ngày đông lạnh giá của lòng mình, giờ đây, bên dòng Volga xanh, đã có một “Tôi” rất khác – một phiên bản mạnh mẽ hơn, trưởng thành hơn, biết lắng nghe, biết thấu cảm và luôn biết cách tự sưởi ấm trái tim mình bằng tình yêu cuộc sống.

Lễ khai giảng cuối cùng trong đời sinh viên của tôi – 2/9/2026

Có những buổi sáng ở Volgograd, cái lạnh vẫn chưa đủ khiến người ta run lên, nhưng những cơn gió thổi từ phía sông Volga đã len qua từng lớp áo, nhắc rằng mùa thu thực sự đã về.

Hôm nay là ngày 1/9. Tiếng chuông trường vang lên trong trẻo và đều đặn, vẫn giống như bao năm qua. Nhưng giữa không khí náo nhiệt của Ngày Tri thức, khi hàng nghìn tân sinh viên háo hức tập trung tại khoảng sân rộng trước Đại học Tổng hợp Quốc gia Volgograd, tôi bỗng cảm thấy tim mình khựng lại trong giây lát.

Đây là lễ khai giảng cuối cùng trong đời sinh viên của tôi.

Tôi đứng giữa những gương mặt Nga, lắng nghe mọi người trò chuyện bằng thứ ngôn ngữ mà chỉ vài năm trước đối với tôi còn giống như một “mật mã không thể giải”. Tôi vẫn cảm thấy mình nhỏ bé, nhưng cảm giác xa lạ thì đã không còn nữa.

Tôi mỉm cười, cho hai tay vào túi áo khoác và tự nhủ: “Vậy là chặng cuối bắt đầu rồi.”

Tôi viết cho VolSU

Nếu ai đó hỏi ấn tượng đầu tiên của tôi khi đến trường là gì, tôi sẽ không ngần ngại trả lời: choáng ngợp.

Tôi đến Nga vào một ngày mùa đông. Trong mắt một chàng trai sinh ra và lớn lên ở Việt Nam, Volgograd khi ấy là màu xám của tuyết đang tan, những tòa nhà cao tầng và một khuôn viên đại học rộng lớn đến mức tuần đầu tiên tôi gần như không biết đường đi.

Khác biệt về khí hậu, văn hóa và trên hết là rào cản ngôn ngữ đã giáng một đòn mạnh vào sự tự tin mà tôi từng có.

Những ngày đầu ở trường, tôi thực sự cô độc. Tiếng Nga được học ở khoa dự bị khác hoàn toàn với thứ tiếng Nga sống động, nhanh và đầy những cách nói địa phương, tiếng lóng mà giảng viên và sinh viên sử dụng trong giảng đường.

Tôi sợ bị gọi lên bảng. Tôi sợ phải phát biểu ý kiến. Và điều tôi sợ nhất là ánh mắt kiên nhẫn nhưng khó hiểu của giảng viên khi tôi lắp bắp, không thể ghép nổi hai câu cho trọn vẹn.

Có những buổi tối trở về ký túc xá, nhìn qua cửa sổ thấy từng mảng tuyết lớn rơi xuống, tôi tự hỏi: “Mình đã chọn đúng con đường chưa? Liệu mình có thể đi hết bốn năm ở đây không?”

Nhưng rồi tôi nhận ra VolSU không phải một ngôi trường lạnh lùng, vô cảm. Đằng sau vẻ nghiêm nghị của những khối kiến trúc kiểu Xô viết là một trái tim vô cùng ấm áp.

Với tôi, lòng biết ơn không phải những lời hoa mỹ dành cho trường đại học.

Biết ơn là ký ức về sự kiên nhẫn của những giảng viên sẵn sàng dừng bài giảng gần mười phút chỉ để giải thích một thuật ngữ khó bằng những từ đơn giản hơn cho sinh viên Việt Nam duy nhất trong lớp.

Biết ơn là cái vỗ vai động viên sau một lần bảo vệ bài luận còn thiếu tự tin, cùng lời nhắc chân thành rằng tiếng Nga chưa hoàn hảo không phải vấn đề lớn nhất; quan trọng là tư duy, còn những thứ khác rồi sẽ đến.

Các giảng viên không hạ thấp yêu cầu chỉ vì tôi là sinh viên nước ngoài. Họ không nâng điểm vì thương cảm. Tôi phải đáp ứng những tiêu chuẩn giống như bất kỳ sinh viên Nga nào khác.

Nhưng phía sau sự nghiêm khắc ấy là một sự kiên nhẫn thầm lặng. Tôi được trao thời gian để thích nghi, được tạo cơ hội sửa sai và luôn được lắng nghe với sự tôn trọng.

Vài năm trôi qua, ngôi trường này đã chứng kiến tôi thay đổi.

Từ một chàng trai rụt rè luôn tìm chiếc ghế ít gây chú ý nhất ở cuối lớp, tôi trở thành một sinh viên có thể tự tin ngồi bàn đầu, giơ tay tham gia thảo luận và mỉm cười chào giảng viên bằng thứ tiếng Nga rõ ràng, chuẩn xác hơn rất nhiều.

Trường đại học không chỉ trao cho tôi một tấm bằng hay những kiến thức học thuật khô khan. Nơi này rèn giũa tính cách của tôi, dạy tôi cách đứng vững khi sống xa nhà và cách vượt qua cô đơn để trưởng thành.

Mùa thu này, những chiếc lá phong trong khuôn viên trường lại bắt đầu chuyển sang màu đỏ gạch và vàng. Đi trên con đường lát đá đã quá quen thuộc, tôi nhận ra mình đã gắn bó với nơi đây nhiều đến mức nào.

VolSU không còn đơn giản là một cái tên địa lý trên bản đồ. Nó đã trở thành một phần không thể tách rời, một mảnh ký ức không thể xóa nhòa của tuổi trẻ tôi.

Tôi viết cho tình yêu của mình: ЖБ-231

Nếu trường đại học là ngôi nhà lớn che chở tôi suốt những năm qua, thì ЖБ-231 chính là bếp lửa ấm áp giúp tôi vượt qua những mùa đông giá rét.

ЖБ-231 là mã lớp của chúng tôi. Một cái tên nghe có vẻ khô khan và hành chính, nhưng với tôi, đằng sau những ký tự ấy là những con người tuyệt vời nhất mà tôi may mắn được gặp.

Khi biết mình được xếp vào lớp ЖБ-231 và sẽ là người Việt Nam duy nhất giữa toàn các bạn Nga, thú thật tôi đã hoảng sợ.

Bản năng của một du học sinh thường khiến người ta tìm kiếm đồng hương để có cảm giác an toàn. Việc một mình bước vào một tập thể hoàn toàn khác quốc tịch khiến tôi cảm thấy giống như bị thả xuống biển mà không có phao cứu sinh.

Tôi đã chuẩn bị tinh thần cho kịch bản tệ nhất: bị phớt lờ, bị tách biệt và trải qua bốn năm đại học như một cái bóng lặng lẽ.

Nhưng ЖБ-231 đã xóa sạch những nỗi lo mơ hồ ấy.

Tôi vẫn nhớ rất rõ những buổi học đầu tiên của năm nhất. Trong căn phòng đầy những gương mặt xa lạ, thứ tôi nhận được là những ánh mắt thân thiện, những nụ cười và mong muốn làm quen rất chân thành.

Không ai nhìn tôi như một “người ngoài”. Tôi được đón nhận như một người bạn mới trong một gia đình lớn.

Trong ЖБ-231 không có ranh giới giữa sinh viên bản địa và sinh viên nước ngoài. Cả lớp luôn kéo tôi vào mọi hoạt động, từ những cuộc thảo luận nhóm căng thẳng cho đến những buổi gặp gỡ ngẫu hứng sau giờ học.

Người ta thường nói người Nga khá dè dặt và ít cười. Nhưng sau khi sống và học tập bên cạnh họ, tôi hiểu rằng tâm hồn Nga rộng mở và chân thành đến mức nào.

Khi tôi nói sai tiếng Nga, các bạn cười vui vẻ nhưng không hề chế giễu, rồi nhẹ nhàng sửa lại. Khi tôi hoàn thành tốt một bài thuyết trình, cả lớp cùng vỗ tay động viên.

Họ giúp tôi hiểu sâu hơn về văn hóa, đời sống và cách sinh hoạt ở Nga. Còn tôi mang đến lớp những câu chuyện về Việt Nam, những truyền thống quê hương và vài món quà nhỏ từ đất nước mình.

ЖБ-231 đã biến sự khác biệt về quốc tịch thành một sợi dây kết nối kỳ lạ và đẹp đẽ.

ЖБ-231 đối với tôi không chỉ là một mã lớp.

Đó là gia đình của tôi ở Nga.

Đó là nơi tôi tìm thấy cảm giác như đang ở nhà dù quê hương cách xa hàng nghìn kilômét.

Hôm nay, đứng trong lễ khai giảng cuối cùng, nhìn những gương mặt thân quen của các bạn cùng lớp, nhìn những mái nhà quen thuộc của trường, trong tôi là những cảm xúc khó diễn tả thành lời.

Có niềm tự hào vì chặng đường dài đã đi qua, nhưng cũng có một chút buồn vì thời gian trôi quá nhanh.

Năm cuối sẽ là một cuộc chạy marathon căng thẳng. Phía trước là những tháng ngày dành cho khóa luận tốt nghiệp, những kỳ thực tập nhiều áp lực và cả nỗi lo về tương lai bên ngoài cánh cổng đại học.

Sẽ không còn nhiều thời gian vô tư như những năm đầu nữa.

Nhưng tôi biết rằng, chỉ cần chúng tôi vẫn sát cánh bên nhau dưới cái tên ЖБ-231, mọi chuyện rồi sẽ vượt qua.

Đôi khi thật khó để diễn đạt lòng biết ơn bằng lời. Vài dòng trong một bài viết chắc chắn không đủ để đáp lại tất cả những gì tôi đã nhận được. Nhưng từ tận đáy lòng, tôi muốn để lại những dòng tự sự này như một lời cảm ơn chân thành nhất.

Cảm ơn VolSU vì đã dang tay đón một sinh viên nước ngoài, trao cho tôi kiến thức và sự tự tin để bước vào cuộc sống trưởng thành.

Cảm ơn các giảng viên vì sự kiên nhẫn, tinh tế và vì đã dẫn dắt tôi trong từng bước đi còn thiếu chắc chắn.

Và cảm ơn ЖБ-231 – tình yêu lớn của tôi. Cảm ơn vì đã không để tôi biết cô đơn là gì và đã trao cho tôi một tình bạn trong trẻo, ấm áp dưới bầu trời Volgograd.

Tiếng chuông của lễ khai giảng cuối cùng đã vang lên.

Con đường phía trước đã mở.

Hãy cùng nhau đi hết chặng cuối thật rực rỡ nhé, ЖБ-231!