
Ngày 12/11/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga tổ chức lễ đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất, ghi nhận những thành tích trong nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và phục vụ nhiệm vụ quốc phòng. Đây là lần thứ hai Trung tâm được trao tặng phần thưởng này, đánh dấu gần 40 năm hợp tác khoa học giữa Việt Nam và Liên bang Nga.
Ghi nhận những đóng góp trong gần 40 năm hợp tác khoa học Việt – Nga
Tham dự và phát biểu tại buổi lễ có Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Cùng dự có Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Chủ tịch Phân ban Việt Nam, đồng Chủ tịch Ủy ban Phối hợp liên Chính phủ về Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga; ông Konstantin Ilyich Mogilevsky, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga, Chủ tịch Phân ban Nga, đồng Chủ tịch Ủy ban Phối hợp liên Chính phủ; cùng đại diện các cơ quan, tổ chức và đội ngũ cán bộ, nhà khoa học hai nước.
Tại buổi lễ, Đại tướng Phan Văn Giang đã trao Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất cho Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga. Phần thưởng ghi nhận những đóng góp của đơn vị trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ phục vụ quốc phòng, bảo vệ môi trường và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đồng thời thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga.
Trình bày báo cáo tại buổi lễ, Thiếu tướng Đặng Hồng Triển, Tổng Giám đốc Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga, điểm lại quá trình hình thành và phát triển của đơn vị.

Trung tâm được thành lập ngày 7/3/1988 trên cơ sở Hiệp định hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Liên Xô ký ngày 7/3/1987. Ban đầu mang tên Trung tâm Nhiệt đới Việt – Xô, tổ chức được xây dựng nhằm kết hợp tiềm lực khoa học của hai nước để nghiên cứu những vấn đề đặc thù của môi trường nhiệt đới, phục vụ nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và phát triển kinh tế – xã hội.
Sau những biến động quốc tế đầu thập niên 1990, Trung tâm tiếp tục duy trì hoạt động hợp tác với Liên bang Nga, từng bước mở rộng quy mô và phát triển thành một tổ chức khoa học – công nghệ đa ngành. Đến nay, Trung tâm đã xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm, trạm quan trắc, cơ sở nghiên cứu và thử nghiệm tại cả ba miền đất nước.
Đội ngũ cán bộ khoa học cũng được phát triển theo hướng chuyên môn hóa. Theo số liệu công bố tại buổi lễ, toàn bộ cán bộ khoa học của Trung tâm có trình độ đại học trở lên, trong đó 88% có trình độ sau đại học và 40% có học vị tiến sĩ.

Hơn 250 nhiệm vụ khoa học, 500 công bố quốc tế trong giai đoạn 2020–2025
Hoạt động nghiên cứu của Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga tập trung vào bốn lĩnh vực chủ đạo: vật liệu học nhiệt đới, sinh thái nhiệt đới, y sinh nhiệt đới và công nghệ sinh học. Đây là những hướng nghiên cứu liên quan trực tiếp đến ảnh hưởng của môi trường khí hậu nhiệt đới đối với trang thiết bị, hệ sinh thái và sức khỏe con người.
Theo báo cáo của Trung tâm, trong giai đoạn 2020–2025, đơn vị đã chủ trì hơn 250 đề tài, nhiệm vụ khoa học và công nghệ các cấp, trong đó có hơn 40 nhiệm vụ cấp quốc gia và cấp Bộ Quốc phòng. Cũng trong giai đoạn này, hơn 30 sản phẩm và công nghệ do Trung tâm nghiên cứu, phát triển đã được đưa vào trang bị hoặc ứng dụng trong thực tiễn.
Hoạt động công bố khoa học ghi nhận hơn 500 bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế. Bên cạnh đó, Trung tâm tham gia xây dựng hơn 70 tiêu chuẩn quốc gia và tiêu chuẩn cơ sở, đồng thời có 10 văn bằng sở hữu trí tuệ được cấp hoặc chấp nhận đơn hợp lệ.

Trong lĩnh vực vật liệu học nhiệt đới, các nghiên cứu tập trung tìm hiểu tác động của nhiệt độ, độ ẩm, môi trường biển và những yếu tố khí hậu đối với vật liệu, thiết bị kỹ thuật. Kết quả nghiên cứu được ứng dụng trong bảo quản, bảo đảm kỹ thuật và kéo dài thời gian sử dụng trang thiết bị hoạt động trong điều kiện khí hậu nhiệt đới.
Đối với sinh thái nhiệt đới, Trung tâm triển khai các hoạt động nghiên cứu đa dạng sinh học, quan trắc môi trường, bảo vệ hệ sinh thái và tài nguyên thiên nhiên. Một số nhiệm vụ nghiên cứu tại quần đảo Trường Sa đóng góp dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển.
Trong lĩnh vực y sinh nhiệt đới và công nghệ sinh học, các nghiên cứu hướng đến phát triển chế phẩm sinh học, sản phẩm y dược và nâng cao năng lực giám sát, phòng ngừa dịch bệnh. Những kết quả này cho thấy phạm vi hoạt động của Trung tâm không chỉ giới hạn trong nghiên cứu phục vụ quốc phòng mà còn mở rộng sang các vấn đề liên quan đến môi trường, y tế và đời sống dân sinh.

Hơn 400 chuyên gia Nga tham gia nghiên cứu trong năm 2026
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga Konstantin Ilyich Mogilevsky đánh giá cao những kết quả hợp tác của đội ngũ nhà khoa học hai nước. Theo ông, Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga đã trở thành một mô hình hợp tác khoa học có vị trí đặc biệt trong quan hệ song phương, với nhiều kết quả nghiên cứu được ứng dụng trong thực tế.
Ông cho biết riêng trong năm 2026, hơn 400 chuyên gia Nga đã tham gia các chương trình nghiên cứu của Trung tâm. Con số này phản ánh quy mô trao đổi chuyên môn giữa hai nước trong những lĩnh vực nghiên cứu nhiệt đới, đồng thời cho thấy sự tham gia của nhiều tổ chức và nhóm nghiên cứu Nga.
Một trong những hoạt động đáng chú ý trong năm là chuyến nghiên cứu khoa học biển chung đầu tiên bằng tàu Giáo sư Gagarinsky, được triển khai vào tháng 6/2026. Chuyến nghiên cứu góp phần mở rộng khả năng khảo sát thực địa và hợp tác nghiên cứu biển giữa các nhà khoa học Việt Nam và Nga.

Bên cạnh đó, tháng 9/2026, Trung tâm đưa vào sử dụng Phòng xét nghiệm phòng, chống dịch bệnh do phía Nga tài trợ. Công trình được trang bị hệ thống thiết bị phục vụ nghiên cứu, giám sát và phát hiện các tác nhân gây bệnh truyền nhiễm, đồng thời tạo điều kiện để chuyên gia hai nước phối hợp nghiên cứu trong lĩnh vực y sinh và công nghệ sinh học.
Việc phát triển cơ sở hạ tầng nghiên cứu là một trong những yếu tố quan trọng giúp Trung tâm triển khai các nhiệm vụ khoa học có yêu cầu kỹ thuật cao. Theo đánh giá của phía Nga, những chương trình nghiên cứu chung đã đóng góp vào việc bảo vệ sức khỏe con người, môi trường và nâng cao độ tin cậy của trang thiết bị trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt.
Thứ trưởng Konstantin Mogilevsky đồng thời bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục phát huy kết quả hợp tác, tăng cường nghiên cứu và phát triển những ứng dụng khoa học phục vụ lợi ích của Việt Nam và Liên bang Nga.

Ưu tiên nghiên cứu biển, công nghệ mới và phát triển đội ngũ khoa học trẻ
Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Đại tướng Phan Văn Giang đánh giá cao quá trình phát triển của Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga và những đóng góp của đơn vị đối với hoạt động khoa học, công nghệ và quốc phòng.
Ông nhấn mạnh vai trò của Trung tâm như một cầu nối giữa đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam và Liên bang Nga, đồng thời ghi nhận những kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng vào thực tiễn.
Trong giai đoạn tiếp theo, Trung tâm được yêu cầu tiếp tục thực hiện các chương trình hợp tác khoa học đã được lãnh đạo cấp cao hai nước thống nhất, chú trọng cả nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng.

Một trong những nhiệm vụ được nhấn mạnh là phát triển nghiên cứu biển, khai thác hiệu quả các phương tiện nghiên cứu đã được đầu tư, bao gồm tàu khoa học Giáo sư Gagarinsky, các xe xét nghiệm lưu động và Phòng xét nghiệm phòng, chống dịch bệnh.
Bên cạnh đầu tư trang thiết bị, Đại tướng Phan Văn Giang yêu cầu Trung tâm quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học có trình độ chuyên môn cao, đặc biệt là lực lượng nghiên cứu trẻ. Việc đào tạo nguồn nhân lực, tiếp cận công nghệ mới và từng bước nâng cao năng lực tự chủ nghiên cứu được xác định là những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển.
Định hướng này gắn với mục tiêu xây dựng Trung tâm trở thành một tổ chức khoa học và công nghệ hàng đầu của Quân đội và quốc gia, có một số lĩnh vực đạt trình độ khu vực và quốc tế. Trong thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục triển khai Chiến lược phát triển đến năm 2035, đồng thời thúc đẩy các nội dung hợp tác đã được Việt Nam và Liên bang Nga thống nhất.

Tiếp nối mô hình hợp tác khoa học đặc thù giữa Việt Nam và Nga
Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga là một trong những tổ chức hợp tác khoa học song phương có lịch sử lâu dài giữa hai nước.
Khác với các chương trình hợp tác nghiên cứu theo từng dự án riêng lẻ, Trung tâm duy trì một cơ cấu tổ chức chung, có sự tham gia của các cơ quan quản lý và đội ngũ chuyên gia hai phía. Mô hình này tạo điều kiện để các chương trình nghiên cứu được triển khai liên tục, kết hợp nguồn lực khoa học, cơ sở vật chất và kinh nghiệm chuyên môn của Việt Nam và Nga.
Trong gần bốn thập kỷ hoạt động, Trung tâm đã từng bước mở rộng từ các nhiệm vụ nghiên cứu nhiệt đới phục vụ quốc phòng sang những lĩnh vực có tính ứng dụng rộng hơn như sinh thái, môi trường, y sinh và công nghệ sinh học. Những kết quả công bố trong giai đoạn 2020–2025, cùng sự tham gia của hơn 400 chuyên gia Nga trong năm 2026, cho thấy hoạt động hợp tác tiếp tục được duy trì ở quy mô đáng kể.

Việc đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất lần thứ hai không chỉ ghi nhận thành tích của các thế hệ cán bộ và nhà khoa học mà còn đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của Trung tâm.
Với định hướng đến năm 2035, hợp tác khoa học Việt – Nga tại Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga sẽ tiếp tục tập trung vào nghiên cứu ứng dụng, hiện đại hóa cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực và phát triển các chương trình nghiên cứu chung.
Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga:
trungtamnhietdoivietnga.com.vn/trung-tam-nhiet-doi-viet-nga-don-nhan-huan-chuong-bao-ve-to-quoc-hang-nhat
Bài viết liên quan

Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga ULIS gặp mặt tri ân nhà giáo
Ngày 20/11/2026, Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga, Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội tổ…

Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi đón giáo viên bản ngữ Nga
Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi, thành phố Hải Phòng, vừa tiếp nhận hai học viên cao học đến từ Liên bang Nga…

Hòa nhạc “Âm vang xứ Bạch Dương” tại Hà Nội tháng 11/2026
Tối 14/11/2026, chương trình hòa nhạc “Âm vang xứ Bạch Dương” diễn ra tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, giới thiệu…
