Thúc đẩy hợp tác đa phương từ nghiên cứu đến ứng dụng công nghiệp

Ngày 21/9/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (VIOIT) thuộc Bộ Công Thương đã làm việc với đoàn đại biểu Liên bang Nga nhằm thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Cuộc gặp tập trung vào phát triển nhân lực kỹ thuật, nghiên cứu ứng dụng và xây dựng các dự án hợp tác cụ thể, hướng tới giải quyết những nhu cầu thực tiễn của ngành công nghiệp Việt Nam.

Đoàn đại biểu Nga do ông Viktor Nikolaevich Kladov, Giám đốc Hợp tác quốc tế Tập đoàn Nhà nước Rostec, dẫn đầu. Tham dự còn có đại diện Tập đoàn Vũ trụ Nhà nước Roscosmos, Cơ quan Đại diện Thương mại Nga tại Việt Nam, Cơ quan Hợp tác Liên bang Nga (Rossotrudnichestvo), Viện Hàng không Moskva (MAI) cùng các doanh nghiệp và tổ chức khoa học, công nghệ.

Về phía Việt Nam, buổi làm việc có sự tham gia của TS. Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng VIOIT; bà Trần Thị Phương Thảo, Chánh Văn phòng, Trưởng Ban Xúc tiến Hợp tác Quốc tế; cùng lãnh đạo các đơn vị và chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực năng lượng, công nghiệp, thương mại và giáo dục.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh hai nước đang thúc đẩy triển khai các nội dung hợp tác được đề cập trong Tuyên bố chung ngày 10/9/2026 về tăng cường quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện. Theo TS. Nguyễn Văn Hội, hợp tác khoa học và công nghệ cần chuyển từ những cam kết mang tính định hướng sang các chương trình có khả năng triển khai và tạo ra kết quả cụ thể trong hoạt động sản xuất.

Một trong những nội dung trọng tâm được phía Việt Nam đưa ra là Kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngành Công Thương giai đoạn 2026–2030 đang được Bộ Công Thương xây dựng. Kế hoạch hướng tới nâng cao năng suất, tăng khả năng tự chủ trong chuỗi giá trị công nghiệp, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh, đồng thời hiện đại hóa hoạt động thương mại, logistics trên nền tảng số.

Trong định hướng này, ngành Công Thương ưu tiên 16 nhóm công nghệ chiến lược, bao gồm hệ thống pin và lưu trữ năng lượng (BESS), công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS), robot di động tự hành, vật liệu tiên tiến và công nghệ bản sao số (Digital Twin). Ngành cũng đặt mục tiêu xây dựng 10 phòng thí nghiệm đạt tiêu chuẩn ISO/IEC 17025 và triển khai ít nhất 30 dự án ứng dụng công nghệ có tính dẫn dắt.

Từ kinh nghiệm triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ giai đoạn 2021–2025, VIOIT xác định một trong những khó khăn lớn là khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu và khả năng ứng dụng trong doanh nghiệp. Nhiều đề tài vẫn được thực hiện riêng lẻ, chưa hình thành được quá trình phát triển liên tục từ nghiên cứu, thử nghiệm, tiêu chuẩn hóa đến thương mại hóa sản phẩm.

TS. Nguyễn Văn Hội nhấn mạnh hợp tác khoa học và công nghệ không nên chỉ dừng lại ở việc ký kết các bản ghi nhớ mà cần được cụ thể hóa thông qua mô hình thử nghiệm, phòng thí nghiệm chung và ứng dụng thực tế tại các tập đoàn công nghiệp. Đây cũng là cơ sở để VIOIT đề xuất mở rộng phối hợp với những tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu và trường đại học kỹ thuật của Nga.

Trên cơ sở năng lực của các đối tác, hai bên đã trao đổi bốn hướng hợp tác trọng tâm. Trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến và công nghệ nền tảng, VIOIT mong muốn phối hợp với Rostec, Đại học Kỹ thuật Quốc gia Moskva mang tên N.E. Bauman và Viện Hàng không Moskva để nghiên cứu vật liệu chịu nhiệt, chống ăn mòn, phát triển linh kiện công nghệ cao và ứng dụng công nghệ sản xuất bồi đắp.

Đối với công nghệ vũ trụ và chuỗi cung ứng số, hợp tác với Roscosmos được định hướng vào khai thác dữ liệu viễn thám kết hợp công nghệ bản sao số. Các giải pháp này có thể phục vụ quy hoạch hạ tầng công nghiệp, giám sát hệ thống năng lượng tái tạo và cảnh báo những rủi ro trong hoạt động logistics.

Một lĩnh vực khác được quan tâm là ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) và robot tự động vào hoạt động sản xuất. Các bên thảo luận khả năng triển khai công nghệ này trong giám sát an toàn lưới điện truyền tải, quản lý hoạt động khai thác khoáng sản và xử lý sự cố môi trường tại các cơ sở công nghiệp.

Bên cạnh nghiên cứu và ứng dụng công nghệ, phát triển nguồn nhân lực được xác định là một hướng hợp tác quan trọng. VIOIT đề xuất phối hợp với Đại học Quốc gia Thái Bình Dương (TOGU) và các cơ sở đào tạo Nga xây dựng những khóa học chuyên sâu về kinh tế số, phân tích chiến lược và quản trị công nghệ. Các chương trình hướng tới phục vụ kế hoạch đào tạo nhân lực chuyển đổi số và sản xuất thông minh của ngành Công Thương đến năm 2030.

Hoạt động kết nối này cũng tiếp nối những cuộc trao đổi trước đó giữa VIOIT và Rostec về đào tạo kỹ thuật, bồi dưỡng chuyên môn và hợp tác nghiên cứu. Trong các cuộc làm việc, phía Nga đã đề xuất đóng vai trò đầu mối kết nối VIOIT với mạng lưới trường đại học, viện nghiên cứu và cơ sở kỹ thuật, tạo điều kiện xây dựng những chương trình đào tạo ngắn hạn và dài hạn phù hợp với nhu cầu của Việt Nam.

Hai ngày sau cuộc gặp, ngày 23/9, các nội dung hợp tác tiếp tục được thảo luận tại Diễn đàn Nga – Việt về giáo dục kỹ thuật, khoa học và công nghệ phục vụ phát triển công nghiệp, tổ chức tại Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga ở Hà Nội. Diễn đàn có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước.

Tại diễn đàn, TS. Nguyễn Văn Hội trình bày tham luận về thúc đẩy hợp tác nghiên cứu ứng dụng trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại. Ông nhấn mạnh việc lựa chọn chủ đề hợp tác cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của ngành và doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời phù hợp với năng lực của từng đối tác Nga. Các nội dung được đề cập bao gồm năng lượng, khai khoáng, robot tự hành, chính sách công nghiệp, logistics, vật liệu mới và dữ liệu không gian.

Kết thúc cuộc làm việc ngày 21/9, VIOIT và đoàn đại biểu Nga thống nhất tiếp tục thúc đẩy các hướng hợp tác đã trao đổi. Đại diện doanh nghiệp Nga bày tỏ sẵn sàng phối hợp với đối tác Việt Nam trong nghiên cứu công nghệ, phát triển công nghiệp, thương mại và đào tạo. Những chương trình cụ thể sẽ tiếp tục được xây dựng trên cơ sở xác định nhu cầu, đối tác thực hiện và điều kiện triển khai của mỗi bên.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương – Bộ Công Thương: vioit.moit.gov.vn/vn/hoc-tac-quoc-te/vioit-tang-cuong-hop-tac-phat-trien-khoa-hoc–cong-nghe-va-doi-moi-sang-tao-voi-lien-bang-nga-7097.4086.html
• Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương – Bộ Công Thương: vioit.moit.gov.vn/vn/tin-hoat-dong-vien/vioit-tham-du-dien-dan-nga—viet-ve-giao-duc-ky-thuat–khoa-hoc-va-cong-nghe-phuc-vu-phat-trien-cong-nghiep-7106.4048.html
• Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương – Bộ Công Thương: vioit.moit.gov.vn/vn/hoi-nghi-hoi-thao/toa-dam-doi-moi-sang-tao-giua-viet-nam-va-lien-bang-nga-6672.4049.html
• Hãng thông tấn Sputnik: kevesko.vn/20260922/viet—nga-thuc-day-hop-tac-khoa-hoc—cong-nghe-di-vao-thuc-chat-44229111.html
• Trung tâm Khoa học và Văn hoá Nga tại Hà Nội: facebook.com/rcnkvn/posts/pfbid025WxqH3Po2KKfzH5ewzWvApjJUFULJLta7ZFiGTDRFyT2E2mohXAogJCNyd2dkUsJl