Đại học MISIS là cầu nối làm việc giữa VAST và ROSATOM

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) và Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Nga (Rosatom) thống nhất xây dựng lộ trình hợp tác dài hạn về công nghệ lượng tử, từ đào tạo nhân lực, nghiên cứu chung đến phát triển phòng thí nghiệm và hạ tầng tính toán lượng tử. Cuộc làm việc diễn ra tại Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISIS (NUST MISIS) ở Moscow trong khuôn khổ chuyến thăm Nga của đoàn cấp cao Việt Nam.

Tham dự cuộc làm việc có GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch VAST; bà Ekaterina Solntseva, Giám đốc phụ trách Công nghệ lượng tử của Rosatom; Viện sĩ Nikolai Kolachevsky, Viện trưởng Viện Vật lý P.N. Lebedev thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, đồng thời là lãnh đạo khoa học của lộ trình phát triển máy tính lượng tử Nga; cùng ông Sergey Salikhov, Phó Hiệu trưởng thứ nhất NUST MISIS.

Từ xây dựng lộ trình đến phòng thí nghiệm chung

Một trong những nội dung trọng tâm là Nga hỗ trợ Việt Nam nghiên cứu xây dựng lộ trình phát triển công nghệ lượng tử phù hợp với nhu cầu và điều kiện trong nước. Hai bên dự kiến đồng thời triển khai đào tạo nhân lực, xây dựng các phòng thí nghiệm nghiên cứu và từng bước phát triển hạ tầng tính toán lượng tử.

Theo GS.TS Trần Hồng Thái, công nghệ lượng tử là lĩnh vực mới, có khả năng tạo ra những đột phá nhưng đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn. Việc nghiên cứu kinh nghiệm từ những quốc gia đã phát triển hệ sinh thái lượng tử như Nga có thể giúp Việt Nam rút ngắn quá trình hình thành đội ngũ nhân lực và xây dựng năng lực công nghệ trong nước.

Hợp tác không chỉ giới hạn ở tư vấn xây dựng chiến lược. VAST và các đối tác Nga dự kiến thực hiện nghiên cứu chung, trong đó các nhóm khoa học Việt Nam có thể sử dụng hạ tầng tính toán lượng tử của Nga và trao đổi chuyên môn với các nhà khoa học nước này. VAST cũng có kế hoạch mời các chuyên gia Nga sang Việt Nam làm việc và tham gia phụ trách một số hướng nghiên cứu trong các dự án chung.

Thông tin từ Rosatom cho biết ba nhóm công việc đang được định hình. Thứ nhất là cùng xây dựng lộ trình phát triển lượng tử và thiết kế một trung tâm công nghệ lượng tử dự kiến đặt tại Việt Nam. Thứ hai là triển khai lộ trình thông qua những dự án cụ thể, trong đó có thành lập các phòng thí nghiệm chung. Nhóm thứ ba tập trung vào đào tạo nhân lực để Việt Nam từng bước xây dựng đội ngũ chuyên gia trong lĩnh vực này.

Một trung tâm nghiên cứu chung cũng đang được hai phía xem xét. Theo thông tin do NUST MISIS công bố, mô hình này được kỳ vọng trở thành một trong những biểu tượng cho hợp tác công nghệ Việt Nam – Nga trong giai đoạn mới.

MISIS trở thành một điểm kết nối với hệ sinh thái lượng tử Nga

Việc cuộc làm việc được tổ chức tại NUST MISIS gắn với vai trò của trường trong hệ sinh thái công nghệ lượng tử của Nga. MISIS tham gia thực hiện lộ trình quốc gia về máy tính lượng tử do Rosatom điều phối và đang phát triển máy tính lượng tử trên nền tảng siêu dẫn. Trường cũng tham gia dự án công nghệ chiến lược “Internet lượng tử” thuộc chương trình Priority-2030 của Nga.

Quan hệ giữa MISIS với các cơ sở khoa học và giáo dục Việt Nam đã được mở rộng từ trước cuộc gặp lần này. Năm 2025, Đại học Quốc gia Hà Nội trở thành đối tác của MISIS trong lĩnh vực công nghệ lượng tử. Các nhà khoa học của trường Nga cũng tham gia một trong những hoạt động đầu tiên tại Hà Nội nhằm thúc đẩy hình thành hệ sinh thái khoa học và công nghệ lượng tử của Việt Nam.

Một kết nối đáng chú ý khác là GS.TS Alexey Ustinov, Trưởng phòng thí nghiệm Công nghệ lượng tử siêu dẫn của MISIS, được bổ nhiệm làm Giám đốc danh dự Viện Công nghệ Lượng tử thuộc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đây là một trong những hình thức đưa chuyên gia quốc tế trực tiếp tham gia quá trình xây dựng năng lực nghiên cứu lượng tử tại Việt Nam.

Trước đó, vào mùa xuân năm 2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tới thăm MISIS, tìm hiểu các nghiên cứu về công nghệ lượng tử và trao đổi về triển vọng mở rộng hợp tác khoa học, giáo dục giữa Việt Nam và trường đại học Nga.

Hợp tác VAST – Rosatom được thúc đẩy trong bối cảnh Việt Nam và Nga đang đưa công nghệ lượng tử vào nhóm lĩnh vực ưu tiên của hợp tác khoa học – công nghệ. Tại Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Liên bang Nga ở Moscow ngày 9/9, công nghệ lượng tử cũng được xác định là một trong những hướng có thể kết hợp thế mạnh nghiên cứu của Nga với nhu cầu phát triển công nghệ chiến lược và nguồn nhân lực của Việt Nam.

Với lộ trình đang được xây dựng, hợp tác dự kiến đi theo một chuỗi tương đối hoàn chỉnh: xác định định hướng phát triển, đào tạo chuyên gia, hình thành phòng thí nghiệm và hạ tầng, thực hiện nghiên cứu chung, tiếp cận năng lực tính toán lượng tử của Nga và từng bước phát triển năng lực công nghệ tại Việt Nam. Các nguồn chính thức hiện chưa công bố thời hạn hoàn thiện lộ trình cũng như quy mô đầu tư cho những dự án cụ thể.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: vast.gov.vn/vi_VN/web/guest/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/vien-han-lam-khoa-hoc-va-cong-nghe-viet-nam-va-rosatom-thong-nhat-lo-trinh-hop-tac-chien-luoc-ve-cong-nghe-luong-tu-151875-428.html
• Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISIS: misis.ru/news/10546/