Khánh thành Phòng xét nghiệm phòng, chống dịch bệnh Việt – Nga

Tối 9/9 tại Hà Nội, Phòng xét nghiệm phòng, chống dịch bệnh thuộc Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga chính thức được khánh thành, với sự chứng kiến trực tuyến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Nga Vladimir Putin từ Điện Kremlin. Công trình được xây dựng với sự hỗ trợ về thiết bị, công nghệ và đào tạo từ phía Nga, hướng tới tăng năng lực phát hiện, cảnh báo và nghiên cứu các bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam.

Tại Hà Nội, lễ khánh thành do Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Chủ tịch Phân ban Việt Nam, đồng Chủ tịch Ủy ban Phối hợp liên Chính phủ về Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga và bà Anna Yurievna Popova, Giám đốc Cơ quan Giám sát Liên bang Nga về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và an sinh con người (Rospotrebnadzor), đồng chủ trì. GS.TS Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó Chủ tịch Phân ban Việt Nam cùng đại diện các cơ quan hai nước tham dự.

Tăng khả năng phát hiện và cảnh báo sớm dịch bệnh

Phát biểu từ Moscow, Tổng thống Vladimir Putin cho biết cơ sở mới tại Hà Nội được trang bị hiện đại và sẽ ứng dụng các công nghệ, phương pháp của Nga trong nghiên cứu, phòng ngừa dịch bệnh. Việc đưa phòng xét nghiệm vào hoạt động đồng thời được kỳ vọng nâng cao tiềm lực khoa học – công nghệ của Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ý nghĩa của công trình không chỉ nằm ở trang thiết bị, mà còn ở khả năng phát hiện và cảnh báo sớm, cung cấp cơ sở khoa học phục vụ xây dựng chính sách và triển khai các giải pháp phòng ngừa dịch bệnh, qua đó bảo vệ sức khỏe người dân và lực lượng vũ trang.

Công trình là kết quả hợp tác giữa Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga và Rospotrebnadzor. Phía Nga hỗ trợ trang thiết bị, đào tạo cán bộ và chuyển giao công nghệ. Theo Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, đây là bước tiếp theo trong quá trình gần bốn thập kỷ Trung tâm hoạt động như một thiết chế hợp tác khoa học – công nghệ đặc thù giữa Việt Nam và Nga.

Bà Anna Popova cho rằng phòng xét nghiệm sẽ góp phần nâng tầm năng lực nghiên cứu dịch tễ học của Trung tâm. Việc tiếp nhận công nghệ của Nga cũng tạo điều kiện để Việt Nam tăng năng lực trong nước về phòng, chống bệnh truyền nhiễm và ứng phó với những nguy cơ dịch bệnh mới nổi.

Sau khi đi vào hoạt động, phòng xét nghiệm dự kiến phục vụ các nghiên cứu chuyên sâu về dịch tễ học, giám sát, phát hiện và đánh giá nguy cơ dịch bệnh; đồng thời hỗ trợ đào tạo nhân lực, tích lũy dữ liệu khoa học và phát triển các hướng nghiên cứu lâu dài về an toàn sinh học. Đây là những năng lực có ý nghĩa đối với Việt Nam trong điều kiện khí hậu nhiệt đới và đa dạng sinh học cao.

Hướng tới nghiên cứu chung về bệnh truyền nhiễm nhiệt đới

Trước lễ khánh thành một ngày, Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga đã làm việc với đoàn Rospotrebnadzor để bàn về cách vận hành và khai thác cơ sở mới. Một số hướng được phía Việt Nam đề xuất gồm nghiên cứu chuyên sâu các bệnh truyền nhiễm trong điều kiện nhiệt đới và triển khai trực tiếp các chương trình nghiên cứu tại Trung tâm sau khi phòng xét nghiệm được cấp phép hoạt động.

Hai bên cũng trao đổi về khả năng đánh giá phòng xét nghiệm theo các tiêu chuẩn chuyên môn của Nga, kéo dài thời gian làm việc của chuyên gia Rospotrebnadzor tại Việt Nam trong giai đoạn đầu vận hành và xây dựng cơ sở dữ liệu chung về bệnh truyền nhiễm nhiệt đới trên cơ sở tuân thủ quy định của mỗi nước.

Những hoạt động này mở rộng vai trò của công trình từ một cơ sở xét nghiệm sang nền tảng phục vụ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực. Đây cũng phù hợp với định hướng Việt Nam – Nga thống nhất trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: đưa khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực trở thành những động lực quan trọng của quan hệ song phương trong giai đoạn mới.

Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga hiện triển khai nghiên cứu trên nhiều lĩnh vực, trong đó có y sinh nhiệt đới, sinh thái và môi trường nhiệt đới, công nghệ sinh học, hóa học – môi trường và độ bền nhiệt đới. Việc bổ sung phòng xét nghiệm mới tăng thêm cơ sở vật chất phục vụ một trong những hướng có tính ứng dụng trực tiếp là nghiên cứu và phòng, chống dịch bệnh.

Mở rộng hợp tác khoa học Việt – Nga sang công nghệ chiến lược

Sự kiện còn có sự tham gia của Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Trần Tuấn Anh. Viện Hàn lâm và Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2025–2030 vào tháng 1/2025, hướng tới phối hợp nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học, phòng chống dịch bệnh và ứng phó biến đổi khí hậu.

Trong Năm Khoa học và Giáo dục Việt – Nga 2026, hợp tác giữa Viện Hàn lâm và các đối tác Nga cũng được mở rộng sang nhiều công nghệ chiến lược. Những hướng đang được quan tâm gồm công nghệ lượng tử, trí tuệ nhân tạo, UAV, công nghệ vệ tinh và quan sát Trái Đất, vật liệu tiên tiến, đất hiếm, công nghệ y sinh, năng lượng mới và công nghệ hạt nhân. Viện Hàn lâm đồng thời triển khai các dự án với Quỹ Khoa học Nga, hợp tác nghiên cứu biển và các chương trình trao đổi, đào tạo nhân lực.

Ngay trong chuyến thăm Nga lần này, Viện Hàn lâm tiếp tục triển khai các hoạt động hợp tác với đối tác Nga về công nghệ lượng tử và một số công nghệ chiến lược, đồng thời trao các văn kiện hợp tác tại Điện Kremlin ngày 9/9 dưới sự chứng kiến của lãnh đạo hai nước.

Việc đưa Phòng xét nghiệm phòng, chống dịch bệnh vào hoạt động vì vậy là một dự án cụ thể trong bức tranh hợp tác khoa học rộng hơn giữa Việt Nam và Nga. Từ nghiên cứu bệnh truyền nhiễm nhiệt đới, hai nước đang hướng tới mô hình hợp tác gắn nghiên cứu với đào tạo chuyên gia, chuyển giao công nghệ và xây dựng năng lực khoa học tại Việt Nam.

Trong Tuyên bố chung Việt Nam – Nga sau chuyến thăm, hai nước tiếp tục ghi nhận tầm quan trọng của Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga trong nghiên cứu ứng dụng, nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu biển, đồng thời xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực là những động lực chính của quan hệ trong giai đoạn mới.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga: trungtamnhietdoivietnga.com.vn/trung-tam-nhiet-doi-viet-nga-khanh-thanh-phong-xet-nghiem-phong-chong-dich-benh
• Cổng Thông tin điện tử Chính phủ: baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-du-khai-truong-phong-xet-nghiem-moi-cua-trung-tam-nhiet-doi-viet-nga-102260909235305899.htm
• Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: vast.gov.vn/en_US/web/guest/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/pho-chu-tich-vien-han-lam-khoa-hoc-va-cong-nghe-viet-nam-tran-tuan-anh-du-le-khanh-thanh-phong-xet-nghiem-phong-chong-dich-benh-trung-tam-nhiet-%C4%91oi-viet-nga-151882-428.html