Những ngày phim Việt Nam tại Đại học Điện ảnh Nga Gerasimov

Ngày 8/9 tại Moscow, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bà Ngô Phương Ly, tham dự khai mạc “Những ngày phim Việt Nam tại VGIK”. Chương trình giới thiệu các tác phẩm của những nhà làm phim Việt Nam từng được đào tạo tại Nga, đồng thời nhìn lại hành trình khoảng 70 năm hợp tác đào tạo điện ảnh giữa hai nước.

Sự kiện được tổ chức tại Trường Đại học Điện ảnh Quốc gia toàn Nga mang tên S.A. Gerasimov (VGIK), nơi nhiều thế hệ đạo diễn, quay phim, biên kịch, họa sĩ và chuyên gia điện ảnh Việt Nam từng học tập. Cùng tham dự có Bộ trưởng Văn hóa Nga Olga Lyubimova, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông, Hiệu trưởng VGIK Vladimir Malyshev cùng các nghệ sĩ, cựu sinh viên và sinh viên hai nước.

Từ những sinh viên Việt Nam đầu tiên đến hơn 140 cựu sinh viên VGIK

Mối liên hệ giữa điện ảnh Việt Nam và VGIK bắt đầu từ năm 1956, khi những sinh viên Việt Nam đầu tiên sang Liên Xô học tập về nghệ thuật điện ảnh. Trong khoảng 70 năm sau đó, hơn 140 sinh viên Việt Nam đã tốt nghiệp VGIK ở nhiều chuyên ngành như đạo diễn, biên kịch, quay phim, thiết kế mỹ thuật điện ảnh, hoạt hình, lý luận – phê bình và kinh tế điện ảnh.

Nhiều người sau khi trở về nước đã tham gia xây dựng và phát triển nền điện ảnh Việt Nam. Thứ trưởng Tạ Quang Đông đánh giá những kiến thức, kinh nghiệm và tình cảm mà các thế hệ sinh viên Việt Nam tiếp nhận tại Liên Xô và Nga đã trở thành một phần trong quá trình phát triển của điện ảnh Việt Nam.

Những ký ức này cũng được chính các cựu sinh viên nhắc lại tại VGIK. PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, từng học tại trường giai đoạn 1979–1985, cho biết nền tảng chuyên môn được truyền dạy bởi các nhà điện ảnh Liên Xô và Nga đã góp phần hình thành một lực lượng nhân sự quan trọng cho điện ảnh Việt Nam.

Một trong những cựu sinh viên tiêu biểu của VGIK là NSND Ngô Mạnh Lân, thân phụ của bà Ngô Phương Ly. Ông thuộc thế hệ sinh viên Việt Nam đầu tiên của trường, tốt nghiệp năm 1962 và sau này trở thành một trong những người đặt nền móng cho hoạt hình Việt Nam. Tại chương trình, cuộc đời và sự nghiệp của ông được giới thiệu tới khán giả Nga, cùng các tác phẩm hoạt hình gắn với tên tuổi của ông.

Trước lễ khai mạc, cũng trong ngày 8/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân đã dự khai trương Không gian Di sản và Kết nối văn hóa Việt – Nga mang tên NSND Ngô Mạnh Lân tại VGIK. Không gian này lưu giữ tư liệu về hợp tác điện ảnh, văn hóa giữa hai nước và dấu ấn của các thế hệ nghệ sĩ Việt Nam từng học tập tại trường.

Những tác phẩm Việt Nam trở lại nơi đào tạo các nhà làm phim

Điểm đặc biệt của chương trình tại VGIK là những bộ phim được giới thiệu gắn trực tiếp với các nhà điện ảnh Việt Nam từng được đào tạo tại trường. Danh sách tác phẩm được giới thiệu gồm “Mùi cỏ cháy”, “Chuyện ông Gióng”, “Mèo con”, “Chuyện những đôi giày”, “Xe đạp”, “Con sáo biết nói” và “Tọa độ chết”.

Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, việc trình chiếu những tác phẩm này tạo cơ hội để công chúng nhìn lại những dấu ấn của hợp tác điện ảnh Việt – Nga, từ quá trình đào tạo các thế hệ nghệ sĩ Việt Nam đến hoạt động giao lưu và sáng tạo nghệ thuật giữa hai nước. Chương trình đồng thời giới thiệu những góc nhìn về đất nước, con người và đời sống Việt Nam tới sinh viên và khán giả Nga.

Lễ khai mạc dành một phần đáng kể để giới thiệu di sản của NSND Ngô Mạnh Lân. Các tác phẩm hoạt hình “Mèo con” và “Con sáo biết nói” được trình chiếu vào cuối chương trình, gợi lại đóng góp của một trong những gương mặt tiêu biểu thuộc thế hệ nghệ sĩ Việt Nam được đào tạo tại VGIK.

Bên cạnh hoạt động chiếu phim, chương trình còn có sự tham gia của đoàn cựu sinh viên VGIK từ Việt Nam. Những nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ trở lại trường cũ để gặp gỡ giảng viên, sinh viên và chia sẻ về quá trình học tập cũng như ảnh hưởng của nền đào tạo điện ảnh Liên Xô và Nga đối với sự nghiệp của mình.

Theo Hiệu trưởng Vladimir Malyshev, mối liên hệ về đào tạo điện ảnh giữa Việt Nam và VGIK đã được duy trì trong khoảng 70 năm. Nhà trường cũng dự kiến tham gia Những ngày Văn hóa Nga tại Việt Nam vào năm 2027 với các bài giảng, lớp học chuyên đề và hoạt động dành cho sinh viên.

Trao phần thưởng cho thế hệ trẻ Việt Nam và Nga

Một nội dung khác tại lễ khai mạc là trao Phần thưởng Văn hóa – Nghệ thuật Nga – Việt do Quỹ thúc đẩy hợp tác Nga – Việt “Truyền thống và Hữu nghị” tổ chức. Hoạt động hướng tới ghi nhận những sinh viên có thành tích nổi bật trong học tập và sáng tạo nghệ thuật, đồng thời tăng cường kết nối giữa thế hệ trẻ hai nước.

Theo thông tin từ chương trình, 10 phần thưởng được trao cho các sinh viên tiêu biểu trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật, trong đó có ba sinh viên Việt Nam đang học tại Nga. Phu nhân Ngô Phương Ly cùng ông Đỗ Xuân Hoàng, Chủ tịch Hội đồng Quỹ “Truyền thống và Hữu nghị”, tham gia trao phần thưởng cho các sinh viên.

Ông Đỗ Xuân Hoàng cho biết hoạt động này không chỉ nhằm ghi nhận thành tích mà còn hướng tới khuyến khích người trẻ trở thành những cầu nối giữa nhân dân Việt Nam và Nga. Theo ông, giao lưu văn hóa giúp thế hệ trẻ vừa tiếp cận những giá trị nghệ thuật của nhau, vừa có cơ hội giới thiệu bản sắc của đất nước mình trong môi trường quốc tế.

Các hoạt động tại VGIK diễn ra trong khuôn khổ rộng hơn của “Những ngày phim Việt Nam tại Liên bang Nga năm 2026”. Tối cùng ngày, Cục Điện ảnh Việt Nam và Cơ quan Nội dung Nghe nhìn Nga (ROSKINO) tiếp tục tổ chức lễ khai mạc chương trình điện ảnh Việt Nam tại Moscow, với các suất chiếu phim Việt có phụ đề tiếng Nga trong những ngày tiếp theo.

Từ những sinh viên Việt Nam đầu tiên tới VGIK năm 1956 đến các hoạt động giao lưu của sinh viên, nghệ sĩ hai nước năm 2026, điện ảnh tiếp tục là một trong những lĩnh vực có lịch sử hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Nga. Chương trình lần này vừa giới thiệu tác phẩm Việt Nam tới khán giả Nga, vừa tạo cơ hội để những thế hệ từng học tại VGIK gặp gỡ lớp sinh viên đang tiếp tục mối liên hệ về văn hóa và đào tạo giữa hai nước.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Cục Hợp tác quốc tế – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: icd.gov.vn/nhung-ngay-phim-viet-nam-tai-vgik-ket-noi-nhip-cau-van-hoa-viet-nga/
• Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: bvhttdl.gov.vn/khai-mac-nhung-ngay-phim-viet-nam-tai-thu-do-moscow-lien-bang-nga.htm
• Trường Đại học Điện ảnh Quốc gia toàn Nga S.A. Gerasimov: vgik.info/today/creativelife/detail.php?ID=15098