Toán học Việt – Nga tăng cường hợp tác nghiên cứu tại Saint Petersburg

Từ ngày 24 đến 28/8 tại St. Petersburg, các nhà khoa học Việt Nam và Nga tham dự hội nghị song phương về hình học đại số, nhóm đại số, đại số giao hoán và ứng dụng. Hội nghị kéo dài năm ngày, hướng tới trao đổi kết quả nghiên cứu và phát triển mạng lưới hợp tác giữa các nhóm toán học hai nước, đồng thời tiếp nối một dự án nghiên cứu chung được triển khai từ năm 2024.

Hội nghị được tổ chức tại Viện Toán học Quốc tế Leonhard Euler ở St. Petersburg, với sự tham gia của các nhà nghiên cứu đến từ Viện Toán học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST), Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Hùng Vương cùng các cơ sở nghiên cứu và đại học của Nga như Đại học Nghiên cứu Quốc gia – Trường Kinh tế Cao cấp (HSE), Viện Toán học Steklov và Đại học Quốc gia St. Petersburg.

Các chủ đề được thảo luận trải rộng trên nhiều hướng nghiên cứu của toán học hiện đại, gồm nhóm tự đẳng cấu của các đa tạp đại số, tác động của nhóm đại số, nhóm Chevalley, K-lý thuyết đại số, nhóm Lie và đại số Lie, đại số Artin địa phương, cùng các phương pháp tính toán trong đại số và hình học đại số. Chương trình thực tế cũng mở rộng tới những hướng mới như sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn trong chứng minh định lý tự động.

Đoàn học giả Việt Nam có các nhà nghiên cứu Đỗ Trọng Hoàng từ Đại học Bách khoa Hà Nội; Hoàng Lê Trường từ Viện Toán học VAST và Viện Trí tuệ nhân tạo thuộc Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội; Ngô Việt Trung từ Viện Toán học VAST; Nguyễn Bích Vân từ Viện Trí tuệ nhân tạo; và Nguyễn Thị Thanh Tâm từ Trường Đại học Hùng Vương.

Phía Nga có các nhà toán học đến từ HSE, Viện Toán học Steklov và Đại học Quốc gia St. Petersburg, trong đó có Sergey Gaifullin, Mikhail Ignatiev, Alexander Perepechko, Ivan Panin, Anastasia Stavrova, Viktor Petrov, Alexey Stepanov và Egor Voronetsky. Hội nghị cũng có sự tham gia của Ananya Pal từ HSE.

Đây là hội nghị thứ hai trong chuỗi gặp gỡ thuộc dự án “Flexibility and Computational Methods” (Tính linh hoạt và các phương pháp tính toán), do Viện Toán học VAST và HSE phối hợp thực hiện trong khuôn khổ chương trình Hợp tác học thuật quốc tế của HSE. Hội nghị đầu tiên của chuỗi được tổ chức tại Hà Nội năm 2025.

Dự án được triển khai trong giai đoạn 2024–2026, tập trung vào giao điểm giữa hình học đại số và đại số giao hoán. Các nhóm nghiên cứu hai nước cùng nghiên cứu tính linh hoạt của nhiều lớp đa tạp đại số, nhóm tự đẳng cấu, đại số Artin địa phương và phát triển các phương pháp tính toán có thể hỗ trợ giải quyết những bài toán thuộc lĩnh vực này. Một mục tiêu khác là xây dựng các công cụ phần mềm được phân phối tự do, phục vụ nghiên cứu toán học và tạo nền tảng cho hợp tác giữa các nhóm nghiên cứu.

Nền tảng cho dự án được củng cố trong chuyến công tác Việt Nam của đoàn HSE vào tháng 6/2024. Khi đó, HSE và Viện Toán học VAST ký biên bản ghi nhớ hợp tác, đồng thời ký phụ lục liên quan đến việc triển khai dự án “Flexibility and Computational Methods”. Dự án đã được lựa chọn trong chương trình các dự án nghiên cứu cơ bản chung về hợp tác học thuật quốc tế của HSE.

Trước hội nghị tại St. Petersburg, các nhà khoa học Việt Nam và Nga còn tổ chức một seminar nghiên cứu tại Moskva trong tháng 8/2026. Theo HSE, trong ba năm triển khai dự án, các nhóm nghiên cứu đã chuẩn bị các công bố chung và đạt được những kết quả toán học mới. Hội nghị tại St. Petersburg vì vậy vừa là nơi trình bày các kết quả nghiên cứu, vừa tạo điều kiện để các nhóm tiếp tục thảo luận những hướng hợp tác sau dự án.

Hội nghị năm nay cũng được đưa vào chương trình Năm hợp tác Nga – Việt trong lĩnh vực khoa học và giáo dục. Theo HSE, việc tổ chức sự kiện trong khuôn khổ này gắn hoạt động nghiên cứu chuyên ngành với chương trình hợp tác khoa học và giáo dục rộng hơn giữa hai nước.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Mạng lưới Toán học toàn Nga: mathnet.ru/rus/conf2764
• Viện Toán học Quốc tế Leonhard Euler: indico.eimi.ru/event/2065/
• Đại học Nghiên cứu Quốc gia – Trường Kinh tế Cao cấp: ir.hse.ru/news/science/1198793701.html
• Khoa Toán học và Khoa học máy tính – Đại học Quốc gia Saint Petersburg: math-cs.spbu.ru/news/rossijsko-vetnamskaya-konferentsiya-po-algebraicheskoj-geometrii-algebraicheskim-gruppam-kommutativnoj-algebre-i-prilozheniyam/
• Khoa Khoa học máy tính – Đại học Nghiên cứu Quốc gia – Trường Kinh tế Cao cấp: cs.hse.ru/latg/iac/news/rvconference