Sinh viên ROSBIOTECH nghiên cứu đa dạng sinh học đồng bằng Mekong

Nhóm sinh viên ngành sinh học của Đại học Công nghệ Sinh học Nga (ROSBIOTECH) đang thực hiện chuyến khảo sát khoa học tại Việt Nam, tập trung nghiên cứu đa dạng sinh học thủy sinh ở đồng bằng sông Mekong. Hoạt động được triển khai với sự phối hợp của Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga, tiếp nối hợp tác nghiên cứu công nghệ sinh học giữa hai bên trong năm 2026.

Từ phòng thí nghiệm tại TP.HCM đến đồng bằng Mekong

Trước khi bước vào giai đoạn khảo sát thực địa, nhóm ROSBIOTECH làm việc tại Phân viện phía Nam của Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga ở TP.HCM. Đoàn do Elena Slynko, Phó giáo sư Khoa Sinh thái học và An toàn sinh học ROSBIOTECH, phụ trách khoa học. Bà đồng thời là Trưởng phòng thí nghiệm Di truyền và Phân tích PCR của trường.

Tại đây, các thành viên chuẩn bị phòng thí nghiệm dã ngoại, hiệu chuẩn máy đo pH, thiết bị định vị GPS, máy đo độ mặn và hàm lượng oxy trong nước. Nhóm cũng xác định trước tọa độ những điểm dự kiến kéo lưới lấy mẫu, nhằm chuẩn bị cho quá trình thu thập dữ liệu và mẫu sinh học tại đồng bằng Mekong.

Sau giai đoạn chuẩn bị, đoàn di chuyển tới Cần Thơ và bắt đầu phần nghiên cứu thực địa. Các mẫu thủy sinh được thu từ một thuyền đánh cá nhỏ bằng phương pháp kéo lưới. Cách lấy mẫu này cho phép nhóm khảo sát cả sinh vật ở tầng nước gần đáy lẫn trong cột nước.

Bên cạnh những loài nằm trong kế hoạch nghiên cứu, lưới khảo sát còn thu được các mẫu vật ngoài dự kiến. Theo ROSBIOTECH, những mẫu này vẫn có giá trị khoa học và có thể được bổ sung vào bộ sưu tập phục vụ nghiên cứu của nhóm.

Nghiên cứu khả năng thích nghi của cá với biến động môi trường

Từ Cần Thơ, đoàn dự kiến tiếp tục di chuyển về phía nam, hướng tới khu vực sông Mekong đổ ra biển. Đây là vùng chuyển tiếp đặc biệt, nơi nước ngọt của hệ thống sông gặp nước mặn từ biển, tạo ra những biến động đáng kể về độ mặn và điều kiện thủy động lực học.

ROSBIOTECH cho biết nhóm sẽ sử dụng khu vực này để nghiên cứu tính mềm dẻo sinh thái của cá, tức khả năng thích nghi của sinh vật trước những thay đổi của môi trường. Sự biến đổi độ mặn từ môi trường nước ngọt sang nước lợ và nước mặn là một trong những yếu tố được quan tâm trong quá trình khảo sát.

Hoạt động lần này tiếp nối các nghiên cứu trước đây của ROSBIOTECH tại Việt Nam. Trường từng cử nhóm sinh viên và nhà khoa học tới đồng bằng Mekong để nghiên cứu các quần thể cá, trong đó có các nhóm thuộc chi Plotosus và Pangasius. Những chuyến thực địa cho phép sinh viên tham gia từ khâu thu mẫu ngoài tự nhiên đến phân tích sinh học và di truyền trong phòng thí nghiệm.

Đồng bằng Mekong cũng đã trở thành địa bàn của nhiều chương trình nghiên cứu chung Việt – Nga về hệ sinh thái nhiệt đới. Các công trình với sự tham gia của Phân viện phía Nam Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga từng khảo sát hệ vi sinh vật, sinh vật phù du và những đặc điểm sinh thái tại khu vực cửa sông Mekong.

Mở rộng hợp tác công nghệ sinh học Việt – Nga

Chuyến khảo sát diễn ra trong bối cảnh ROSBIOTECH và Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga đang mở rộng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Tại cuộc làm việc ở Hà Nội ngày 1/6, hai bên xác định công nghệ sinh học là một hướng nghiên cứu mới trong quan hệ hợp tác.

Phía ROSBIOTECH giới thiệu các năng lực nghiên cứu về kỹ thuật di truyền, giải trình tự metagenome, lựa chọn các chủng vi khuẩn mục tiêu phục vụ lên men và tổng hợp hoạt chất sinh học, phát triển phân bón sinh học, chế phẩm vi khuẩn, vật liệu phân hủy sinh học cũng như nghiên cứu hoạt chất từ thực vật, động vật và nấm. Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga trước đó đã triển khai các chương trình chung với đối tác Nga trong khoa học vật liệu, y sinh và sinh thái nhiệt đới.

ROSBIOTECH đồng thời mở rộng mạng lưới nghiên cứu với các cơ sở của Việt Nam. Tháng 6, trường đạt thỏa thuận hợp tác khoa học – giáo dục với một trường đại học y dược cổ truyền của Việt Nam, trong đó dự kiến nghiên cứu các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ, xây dựng hồ sơ di truyền quần thể và tìm kiếm các hoạt chất sinh học có tiềm năng ứng dụng trong thực phẩm và dược phẩm.

Tại Diễn đàn Hiệu trưởng các trường đại học Nga – Việt lần thứ ba ở Hà Nội, đại diện ROSBIOTECH cũng trao đổi về khả năng thành lập các nhóm nghiên cứu chung và phát triển các dự án liên quan đến nuôi biển. Elena Slynko là một trong những thành viên đại diện trường tham gia các hoạt động này.

Với chuyến khảo sát đang diễn ra tại Mekong, sinh viên ROSBIOTECH trực tiếp tham gia quá trình chuẩn bị thiết bị, xác định điểm lấy mẫu và thu thập sinh vật ngoài thực địa. Những mẫu vật thu được trong hành trình sẽ tiếp tục được xử lý và nghiên cứu, phục vụ mục tiêu tìm hiểu đa dạng sinh học và khả năng thích nghi của các loài thủy sinh trong hệ sinh thái đồng bằng Mekong.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn của Đại học Công nghệ Sinh học Nga ROSBIOTECH:

• t.me/rosbiotech_official/21010
• t.me/rosbiotech_official