Học sinh Việt chinh phục Bắc Cực trên tàu phá băng hạt nhân Nga

Nguyễn Đình Trọng Khang, học sinh 16 tuổi đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, là đại diện Việt Nam tham gia chuyến thám hiểm khoa học – giáo dục quốc tế “Tàu phá băng Tri thức” năm 2026 do Rosatom hỗ trợ. Cùng 67 học sinh và sinh viên đến từ Nga và 22 quốc gia, Khang đã tới Bắc Cực trên tàu phá băng hạt nhân “50 năm Chiến thắng” trong hành trình kéo dài 10 ngày.

Đại diện Việt Nam vượt qua gần 5000 ứng viên quốc tế

Chuyến thám hiểm “Tàu phá băng Tri thức” lần thứ bảy khởi hành từ Murmansk đầu tháng 8 và trở về thành phố này ngày 13/8. Trong 10 ngày, đoàn đi theo hành trình Murmansk – Bắc Cực – quần đảo Franz Josef Land – Murmansk trên tàu phá băng hạt nhân “50 năm Chiến thắng”. Theo Rosatomflot, đây đồng thời là chuyến thám hiểm thứ 200 của một tàu mặt nước tới Bắc Cực.

Thành phần đoàn gồm 68 học sinh và sinh viên các chương trình nghề từ tất cả các vùng liên bang của Nga cùng đại diện 22 quốc gia. Ở vòng tuyển chọn quốc tế, gần 5.000 học sinh đăng ký, tương đương mức cạnh tranh gần 200 người cho một suất. Danh sách cuối cùng có 22 người chiến thắng đến từ các quốc gia ngoài Nga, trong đó Nguyễn Đình Trọng Khang là đại diện của Việt Nam.

Khang, 16 tuổi, đến từ Thành phố Hồ Chí Minh. Theo thông tin được Cơ quan đại diện Rossotrudnichestvo tại Việt Nam và ban tổ chức công bố, nam sinh quan tâm đến các lĩnh vực STEM, lập trình trí tuệ nhân tạo và mô hình trong vật lý lý thuyết. Ở tuổi 16, Khang đã thực hiện một công trình về vật lý lý thuyết và tham gia một số dự án công nghệ ứng dụng AI.

Trước khi lên đường, Khang cho biết việc giành quyền tham gia chuyến thám hiểm là một dấu mốc quan trọng trong hành trình nghiên cứu khoa học của mình. Nam sinh mong muốn được đứng tại tọa độ 90 độ vĩ Bắc trong trang phục truyền thống Việt Nam, mang theo quốc kỳ và ghi lại khoảnh khắc tại điểm cực Bắc địa lý của Trái Đất. Trong hành trình, Khang cũng dự định trao đổi kiến thức về AI với các bạn quốc tế và khuyến khích học sinh mạnh dạn bắt đầu những dự án nghiên cứu khoa học của riêng mình.

Dự án “Tàu phá băng Tri thức” được triển khai nhằm phổ biến khoa học tự nhiên và công nghệ hạt nhân, tìm kiếm và hỗ trợ học sinh có năng lực, đồng thời giúp người trẻ tìm hiểu những hướng nghề nghiệp trong khoa học và công nghệ. Người tham gia dự án thuộc nhóm tuổi 14-16, đến từ Nga và nhiều quốc gia ở châu Âu, châu Á, Mỹ Latin và châu Phi.

Phòng thí nghiệm khoa học giữa Bắc Cực

Chương trình trên tàu không chỉ gồm các bài giảng và hoạt động tìm hiểu về Bắc Cực. Các học sinh được làm việc cùng chuyên gia, tìm hiểu hệ thống của tàu phá băng hạt nhân và trực tiếp tham gia những nhiệm vụ khoa học liên quan đến hoạt động tại các vùng vĩ độ cao.

Một trong những nội dung nổi bật là phòng thí nghiệm hàng không – vũ trụ được tổ chức ngay trên tàu. Các thành viên cùng giới khoa học chuẩn bị và thực hiện hai thí nghiệm, gồm phóng thiết bị thăm dò vô tuyến phục vụ nghiên cứu khả năng liên lạc ở những khu vực khó tiếp cận tại Bắc Cực và trên Tuyến đường biển phương Bắc, đồng thời thử nghiệm một nền tảng tầng bình lưu có khả năng thu hồi để giám sát môi trường.

Nền tảng tầng bình lưu được phóng tại khu vực quần đảo Franz Josef Land, đạt độ cao hơn 15 km và di chuyển trên 100 km trước khi hạ cánh tại vị trí dự kiến trên đảo Hooker. Sau đó, thiết bị được thủy thủ đoàn và các thanh tra của Vườn quốc gia Bắc Cực Nga thu hồi, đưa trở lại tàu “50 năm Chiến thắng”.

Theo Anton Yurmanov, Phó Hiệu trưởng phụ trách đổi mới khoa học của Đại học Bắc Cực Murmansk và chuyên gia của chuyến thám hiểm, thí nghiệm đã kết hợp chương trình giáo dục với một nhiệm vụ khoa học thực tế. Dữ liệu khí tượng và hình ảnh thu được sẽ được sử dụng để nghiên cứu khả năng nâng cao hiệu quả giám sát Bắc Cực và Tuyến đường biển phương Bắc.

Điểm đáng chú ý của nền tảng này là khả năng thu hồi, điều chỉnh quỹ đạo và tái sử dụng, đồng thời bảo toàn các thiết bị khoa học mang theo. Dự án có sự tham gia của Đại học Bắc Cực Murmansk, phòng thí nghiệm hàng không – vũ trụ Stratonautica, công ty RUVDS, Quỹ Bảo vệ Thiên nhiên, cùng Đại học Công nghệ Cáp Nhĩ Tân và Rosatom.

Các học sinh còn được tiếp cận những chủ đề như năng lượng hạt nhân, công nghệ lượng tử, y sinh, môi trường, kỹ thuật và phát triển Bắc Cực. Rosatom cho biết mục tiêu của chương trình là để người trẻ trực tiếp nhìn thấy các công nghệ đang được sử dụng trong nghiên cứu và sản xuất thay vì chỉ tiếp cận thông qua bài giảng lý thuyết.

Từ hành trình Bắc Cực đến trải nghiệm khoa học quốc tế

Một trong những thời điểm đáng nhớ của đoàn là khi tàu tới Bắc Cực địa lý. Các thành viên đã xuống băng tại khu vực 90 độ vĩ Bắc và tham gia hoạt động giao lưu quốc tế. Chuyến đi năm nay được tổ chức trong khuôn khổ Năm đoàn kết các dân tộc của Nga, vì vậy ban tổ chức thực hiện một hoạt động biểu tượng với những người tham gia đứng thành vòng tròn quanh điểm 90 độ.

Ngoài chương trình khoa học, học sinh còn tham gia các buổi giao lưu, hoạt động sáng tạo và tìm hiểu đời sống trên tàu phá băng hạt nhân. Trong ngày tới Bắc Cực, một buổi công chiếu phim được tổ chức ngay trên tàu, trong khi các thành viên cùng viết một truyện khoa học viễn tưởng dự kiến được công bố trên các kênh của dự án.

Đoàn năm nay quy tụ nhiều học sinh có thành tích nổi bật. Ngoài Nguyễn Đình Trọng Khang, Rosatomflot nhắc tới Júlia Passarini của Brazil, người từng giành huy chương tại Olympic Toán học nữ Liên Mỹ năm 2025, và Ezozakhon Beshimjonova của Uzbekistan, từng tham gia cùng nhóm UNICEF xây dựng và phóng vệ tinh nano gần khu vực biển Aral.

“Tàu phá băng Tri thức” đã được tổ chức bảy mùa. Tổng cộng hơn 470 học sinh tài năng từ nhiều quốc gia đã tham gia các chuyến thám hiểm Bắc Cực của Rosatom, qua đó có cơ hội tìm hiểu trực tiếp hoạt động của tàu phá băng hạt nhân và các hướng phát triển khoa học – công nghệ liên quan đến ngành hạt nhân Nga.

Đội tàu phá băng hạt nhân Nga hiện gồm tám tàu, trong đó “50 năm Chiến thắng” là một trong những tàu đang hoạt động. Các tàu loại này được sử dụng để bảo đảm hoạt động hàng hải tại Bắc Cực và Tuyến đường biển phương Bắc, đồng thời tạo điều kiện triển khai một số chương trình nghiên cứu tại những khu vực khó tiếp cận.

Với Nguyễn Đình Trọng Khang, chuyến đi đưa nam sinh Việt Nam từ một cuộc tuyển chọn với hàng nghìn ứng viên đến phòng thí nghiệm khoa học giữa Bắc Cực và điểm 90 độ vĩ Bắc. Sự hiện diện của đại diện Việt Nam cũng nằm trong xu hướng mở rộng quy mô quốc tế của “Tàu phá băng Tri thức”, khi chương trình năm 2026 quy tụ học sinh từ 22 quốc gia ngoài Nga.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Rosatomflot: rosatomflot.ru/press-centr/novosti-predpriyatiya/2026/08/14/11754-podvedeny-itogi-arkticheskoy-ekspedicii-rosatoma-ledokol-znaniy/
• Dự án Tàu phá băng Tri thức: goarctic.energy/ru/2026/06/23/opredeleny-imena-pobeditelej-mezhdun/
• Rosatom – Atom Media: atommedia.online/press-releases/v-mezhdunarodnom-konkurse-na-uchastie-v-nauchno-prosvetitelskoy-ekspeditsii-ledokol-znaniy-prinimayu/
• Rosatom – Atom Media: atommedia.online/press-releases/startoval-mezhdunarodnyy-etap-otbora-na-uchastie-v-nauchno-prosvetitelskom-proekte-rosatoma-ledokol-/
• Cổng thông tin Thập kỷ Khoa học và Công nghệ Nga: наука.рф/news/podvedeny-itogi-arkticheskoy-ekspeditsii-ledokol-znaniy/
• Đại sứ quán Nga tại Việt Nam: facebook.com/RusEmbassyVietnam/posts/pfbid02KwpLn9kDwhdMVRT5paTueV7wGwJUeJSJGfG41K4SdTdYkdfcVrn4E3rZHjNLXLCil/
• Cơ quan đại diện Rossotrudnichestvo tại Việt Nam: facebook.com/rcnkvn/posts/pfbid02kmXwjA4EUsgMFrYeoieQWRRzyhHVPMkCQeQAGiNpkHd1fTYNXno3jTLcQ3efnZnFl/