Giảng viên Việt hoàn thành chương trình công nghệ hạt nhân tại Nga

26 giảng viên và nhà nghiên cứu trẻ từ Việt Nam cùng 12 quốc gia đã hoàn thành chương trình “Viện Mùa hè – Obninsk Tech: Train-the-trainers” tại Nga. Trong hai tuần từ 20/7 đến 2/8, các chuyên gia quốc tế được đào tạo và thực tập về công nghệ hạt nhân, điện tử và tự động hóa tại Moskva, Obninsk và Saint Petersburg.

Đào tạo giảng viên cho các lĩnh vực công nghệ cao

Chương trình năm nay có 26 thành viên đến từ Việt Nam, Belarus, Bangladesh, Hungary, Ấn Độ, Indonesia, Kyrgyzstan, Trung Quốc, Malaysia, Serbia, Tanzania, Ethiopia và Nam Phi. Họ là những giảng viên, nhà nghiên cứu trẻ hoạt động trong các lĩnh vực điện tử, kỹ thuật điện, quang tử, tự động hóa và công nghệ hạt nhân.

“Obninsk Tech: Train-the-trainers” là một nhánh của dự án quốc tế “Viện Mùa hè”, được triển khai theo sáng kiến của Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga. Năm 2026, dự án “Viện Mùa hè” ở quy mô toàn chương trình quy tụ 126 giảng viên và nhà nghiên cứu trẻ đến từ 27 quốc gia, với các chương trình đào tạo tại nhiều trường đại học Nga.

Riêng chương trình “Obninsk Tech: Train-the-trainers” được xây dựng trong khuôn khổ Trung tâm Khoa học và Giáo dục Quốc tế về Công nghệ Hạt nhân và Công nghệ liên quan “Obninsk Tech”, với sự hỗ trợ của Tập đoàn Nhà nước Rosatom. Mục tiêu là giới thiệu cho giảng viên các trường đại học nước ngoài năng lực khoa học, công nghệ và đào tạo của các trường, doanh nghiệp đối tác tại Nga, đồng thời nâng cao trình độ chuyên môn trong những lĩnh vực công nghệ cao.

Chương trình được tổ chức theo mô hình đào tạo người đào tạo, hay “train-the-trainers”. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức để phục vụ công việc cá nhân, những người tham dự được tiếp cận công nghệ và phương pháp đào tạo với mục tiêu có thể đưa kinh nghiệm thu nhận tại Nga trở lại hoạt động giảng dạy, nghiên cứu ở cơ sở của mình.

Các địa điểm đào tạo gồm Viện Năng lượng Nguyên tử Obninsk thuộc Đại học Nghiên cứu Hạt nhân Quốc gia MEPhI, Học viện Kỹ thuật Rosatom, Đại học Kỹ thuật Điện Saint Petersburg “LETI” và Đại học Bách khoa Saint Petersburg Peter Đại đế. Chương trình được chia thành hai hướng chính là “Điện tử và tự động hóa” và “Công nghệ hạt nhân”.

Từ vận hành lò phản ứng đến quang tử và tự động hóa

Tại Obninsk, các giảng viên và nhà nghiên cứu quốc tế tìm hiểu cách Nga đào tạo nhân lực phục vụ vận hành lò phản ứng, tính toán nhiệt – thủy lực và neutron, cũng như các vấn đề an toàn và độ tin cậy của nhà máy điện hạt nhân công suất lớn và nhỏ.

Nội dung đào tạo còn đề cập các quá trình diễn ra trong sự cố nghiêm trọng tại nhà máy điện hạt nhân và phương pháp chuẩn bị nhân lực thực hiện kiểm soát liều lượng bức xạ tại các cơ sở sử dụng năng lượng nguyên tử. Các học viên đồng thời tham quan bảo tàng năng lượng hạt nhân tại Nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên thế giới ở Obninsk, qua đó tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển của ngành công nghiệp hạt nhân Nga.

Tại Đại học LETI, chương trình “Điện tử và tự động hóa” tập trung vào vi điện tử công suất, hệ thống xử lý tín hiệu siêu cao tần dựa trên những nguyên lý mới, các hệ thống kỹ thuật điện tiên tiến và hệ thống điều khiển tự động. Nội dung chuyên môn được kết hợp với trao đổi về phương pháp tổ chức giáo dục kỹ thuật.

Các học viên tiếp cận cơ sở nghiên cứu của Trường Kỹ thuật Tiên tiến “Điện tử và Kỹ thuật điện” thuộc LETI, các phòng thí nghiệm truyền hình và kỹ thuật video, công nghệ điện và biến đổi điện năng, cấu trúc quang nhạy hữu cơ, công nghệ laser trong điện tử, kính hiển vi lực nguyên tử, vật lý chất rắn, magnonics và radio-photonics.

Ngoài chương trình trực tiếp, nhóm theo hướng điện tử còn được đào tạo trực tuyến về quang tử lượng tử và công nghệ lượng tử. Theo chương trình chính thức, mục tiêu của hướng “Điện tử và tự động hóa” là nâng cao năng lực cho giảng viên làm việc trong các lĩnh vực linh kiện điện tử, hệ thống thông tin – điều khiển sử dụng vi xử lý, vi điều khiển và những ngành liên quan.

Đưa kiến thức từ Nga trở lại giảng đường

Một đặc điểm của chương trình là kết hợp kiến thức kỹ thuật với phương pháp giảng dạy. Tại LETI, các giảng viên quốc tế tham gia workshop về đưa yếu tố trò chơi hóa vào giáo dục, sử dụng phương pháp do Game Laboratory của trường phát triển. Người tham dự được đặt vào các tình huống ra quyết định và phải cân nhắc đồng thời những tác động kinh tế, xã hội và môi trường của các giải pháp công nghệ.

Chương trình cũng tổ chức lớp “Giao tiếp liên văn hóa trong kinh doanh”, nơi học viên trao đổi về những nguyên tắc giao tiếp với đối tác đến từ các môi trường văn hóa khác nhau. Thông qua trò chơi giáo dục về công nghệ phát triển bền vững, các nhóm đánh giá tác động của những lựa chọn công nghệ đối với tương lai, đồng thời rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và tư duy hệ thống.

Abdulla Al Araf, giảng viên đến từ Bangladesh, cho biết mục tiêu của ông khi đến Nga là tìm hiểu những đổi mới để sau đó có thể giới thiệu các công nghệ và kiến thức hiện đại tại quê nhà. Sau hai tuần, ông đặc biệt đánh giá cao cơ hội tiếp cận những lĩnh vực mới như công nghệ và năng lượng hạt nhân.

Muhamad Irfan, một kỹ sư hạt nhân đến từ Indonesia, coi thời gian học tại MEPhI và tiếp xúc với các chương trình của Rosatom là trải nghiệm có giá trị đối với chuyên môn của mình. Ông cho rằng những kết nối hình thành trong chương trình có thể góp phần phát triển hợp tác giữa Indonesia và Nga.

Trong khi đó, Aditi Saxena đến từ Ấn Độ cho biết quá trình đào tạo bắt đầu tại MEPhI giúp cô tiếp cận hệ thống giao diện người – máy, trước khi chương trình tại LETI mở rộng sang điều khiển, robot, thị giác máy tính, laser và pin mặt trời. Theo cô, việc học tập cùng các đồng nghiệp từ nhiều quốc gia còn tạo ra một trải nghiệm giao lưu liên văn hóa bên cạnh giá trị chuyên môn.

Mở rộng mạng lưới khoa học giữa Nga và các nước

Phó Hiệu trưởng phụ trách hoạt động quốc tế của LETI, đồng thời là người đứng đầu dự án “Obninsk Tech” của Rosatom, Anastasia Minina cho biết các quốc gia tham gia chương trình năm nay đều nằm trong nhóm thị trường mà Rosatom có hoạt động, từ xây dựng nhà máy điện hạt nhân, triển khai nghiên cứu đến phát triển các lĩnh vực kinh doanh mới.

Định hướng này gắn với nhu cầu đào tạo nhân lực dài hạn của ngành hạt nhân. Tại lễ khai mạc mùa “Viện Mùa hè” năm 2026, Phó Tổng giám đốc phụ trách nhân sự Rosatom Tatyana Terentyeva cho biết tập đoàn dự kiến đưa vào vận hành hàng chục tổ máy điện hạt nhân mới tại Nga và nước ngoài trong 15 năm tới. Điều đó kéo theo nhu cầu bổ sung hàng nghìn chuyên gia mỗi năm và đồng thời cần thêm đội ngũ giảng viên, người hướng dẫn có năng lực cao.

Bên cạnh đào tạo chuyên môn, các học viên còn tham gia thảo luận về phát triển quan hệ khoa học và giáo dục giữa những trường đại học có mặt trong dự án. Đây cũng là một trong những mục tiêu dài hạn của “Viện Mùa hè”: sau khi chương trình trực tiếp kết thúc, các trường tiếp tục duy trì liên hệ với cựu học viên, mời họ tham dự hội nghị, hội thảo quốc tế và phát triển các sáng kiến nghiên cứu chung.

Chương trình văn hóa được tổ chức song song tại ba thành phố Moskva, Obninsk và Saint Petersburg. Các học viên tham quan Bảo tàng Hermitage, Bảo tàng tưởng niệm A. S. Popov tại LETI, Bảo tàng Atom trên khuôn viên VDNKh, công viên – bảo tàng dân tộc học Ethnomir ở khu vực Obninsk và tìm hiểu Saint Petersburg qua hệ thống sông, kênh đào.

Sau hai tuần đào tạo và thực tập, 26 giảng viên, nhà nghiên cứu trẻ, trong đó có đại diện Việt Nam, hoàn thành chương trình và nhận chứng nhận nâng cao trình độ. Với toàn bộ dự án “Viện Mùa hè” năm 2026, các chương trình được thiết kế không chỉ để giới thiệu môi trường khoa học Nga mà còn hướng tới nghiên cứu chung, phát triển các bài báo khoa học và hình thành mạng lưới hợp tác lâu dài giữa những nhà nghiên cứu, giảng viên trẻ từ nhiều quốc gia.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Đại học Kỹ thuật Điện Saint Petersburg LETI: etu.ru/ru/obrazovatelnaya-deyatelnost/novosti/v-leti-zavershilsya-mezhdunarodnyj-obrazovatelnyj-proekt-letnij-institut
• SocioCenter: sociocenter.info/press/news/letniy-institut-v-chetvertyy-raz-obedinil-molodykh-prepodavateley-i-issledovateley-iz-27-stran