Nga thí điểm hai cấp bậc công nhận thành tựu nghề nghiệp đến năm 2028

Nga bắt đầu thí điểm hệ thống bậc nghề nghiệp từ ngày 1/7/2026, với sự tham gia của 15 hội đồng chuyên môn và thời gian thực hiện đến cuối năm 2028. Cơ chế mới nhằm ghi nhận những chuyên gia có thành tựu nổi bật trong hoạt động thực tiễn, đồng thời hình thành và phổ biến các kinh nghiệm nghề nghiệp có giá trị trong từng lĩnh vực.

Hai cấp bậc thực hành mới không thay thế học vị khoa học

Theo thông tin từ Hội đồng Quốc gia về Trình độ nghề nghiệp trực thuộc Tổng thống Nga, hệ thống mới gồm hai cấp. Cấp cơ bản là “Master of Practice” (Мастер практики – Bậc thầy thực hành) trong lĩnh vực nghề nghiệp tương ứng; cấp cao hơn là “Doctor of Practice” (Доктор практики – Tiến sĩ thực hành). Các sáng kiến về việc thiết lập từng bậc nghề nghiệp cụ thể sẽ do các hội đồng về trình độ nghề nghiệp, gọi tắt là SPK, xây dựng.

Điểm đáng chú ý là bậc nghề nghiệp không được xây dựng như một loại văn bằng giáo dục mới và cũng không thay thế học vị khoa học. Từ quá trình chuẩn bị dự án, các cơ quan tham gia đã nhấn mạnh yêu cầu phân định hai hệ thống: học vị khoa học được trao dựa trên kết quả nghiên cứu, trong khi bậc nghề nghiệp hướng đến việc công nhận thành tựu của những người hoạt động thực tiễn có trình độ cao.

Chủ tịch Hội đồng Quốc gia về Trình độ nghề nghiệp, Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp và Doanh nhân Nga Alexander Shokhin cho biết nhóm công tác đã tiến hành nhiều cuộc thảo luận với Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học, lãnh đạo Ủy ban Chứng nhận học thuật cấp cao của Nga, Viện Hàn lâm Khoa học Nga, các SPK và những hiệp hội nghề nghiệp liên quan. Theo ông, quy chế thí điểm đã tạo được sự phân biệt giữa bậc nghề nghiệp và học vị khoa học ngay cả ở cấp độ thuật ngữ.

Quy chế triển khai dự án thí điểm được Hội đồng Quốc gia thông qua tại phiên họp ngày 17/6/2026. Sau đó, ngày 1/7 được xác định là thời điểm chính thức bắt đầu thử nghiệm. Tổng cộng 15 SPK tham gia giai đoạn này, trong khi thời hạn của dự án kéo dài đến hết năm 2028.

Trọng tâm là thành tựu thực tiễn, không phải một văn bằng mới

Mục tiêu của hệ thống bậc nghề nghiệp là phát hiện và phổ biến những phương pháp thực hành tốt trong hoạt động chuyên môn trình độ cao, đồng thời ghi nhận những cá nhân đạt thành tựu đáng kể trong ngành nghề của mình. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với cơ chế đào tạo để cấp bằng của các trường đại học.

Các tài liệu về quá trình xây dựng hệ thống cho thấy bậc nghề nghiệp được xác định là một công cụ công nhận nghề nghiệp và xã hội đối với những chuyên gia giàu kinh nghiệm, thay vì một thành tố mới của hệ thống giáo dục. Việc thiết lập bậc nghề nghiệp trong từng lĩnh vực cũng là quyền lựa chọn của SPK tương ứng, không phải nghĩa vụ bắt buộc đối với tất cả các hội đồng.

Theo định hướng được thảo luận trước khi dự án chính thức khởi động, việc trao học vị khoa học và bậc nghề nghiệp sẽ dựa trên những cơ sở khác nhau. Trong khi học vị khoa học gắn với nghiên cứu và luận án, bậc nghề nghiệp dự kiến gắn với việc bảo vệ một công trình mang tính ứng dụng đáp ứng các tiêu chí được quy định. Cách tiếp cận này nhằm tránh hình thành một hệ thống song song cạnh tranh trực tiếp với cơ chế cấp học vị hiện hành.

Một nhiệm vụ khác của giai đoạn thử nghiệm là hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất về những thực hành nghề nghiệp tốt. Theo Tạp chí Hệ thống Trình độ Quốc gia của Cơ quan Phát triển Trình độ Quốc gia Nga, việc công nhận bậc nghề nghiệp còn có thể mở thêm cơ hội để những chuyên gia thực tiễn thành công tham gia giảng dạy tại các trường đại học và cao đẳng. Qua đó, sinh viên có thể tiếp cận trực tiếp hơn với các công nghệ, giải pháp và kinh nghiệm đang được sử dụng trong thực tế sản xuất, kinh doanh.

Trường đại học có thêm điểm kết nối với giới nghề nghiệp

Trong quá trình hình thành hệ thống, mối liên hệ giữa bậc nghề nghiệp và giáo dục đại học đã được đặt ra từ sớm. Các cuộc thảo luận có sự tham gia của Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga, Ủy ban Chứng nhận học thuật cấp cao và Viện Hàn lâm Khoa học Nga, cho thấy một trong những yêu cầu trọng tâm là xác định rõ ranh giới giữa công nhận thành tựu nghề nghiệp với đánh giá thành tựu khoa học.

Đối với các trường đại học, cơ chế này trước hết mở thêm một kênh kết nối với những chuyên gia có kinh nghiệm thực tiễn cao. Định hướng cho phép người đạt bậc nghề nghiệp tham gia giảng dạy tại đại học và cao đẳng được kỳ vọng giúp đưa những kinh nghiệm, giải pháp công nghệ và phương pháp làm việc mới từ các ngành kinh tế vào quá trình đào tạo.

Hệ thống bậc nghề nghiệp cũng được phát triển trong bối cảnh Nga tiếp tục tăng cường liên kết giữa yêu cầu của thị trường lao động và hệ thống đào tạo. Tại phiên họp thứ 100 của Hội đồng Quốc gia về Trình độ nghề nghiệp tháng 6/2026, một trong những chủ đề trọng tâm là phát triển Hệ thống Trình độ Quốc gia, số hóa các công cụ quản lý và đồng bộ yêu cầu của thị trường lao động với hệ thống giáo dục.

Giai đoạn thí điểm đến cuối năm 2028 vì vậy tập trung vào việc kiểm nghiệm cơ chế công nhận những chuyên gia thực hành có thành tựu cao và xác lập cách thức vận hành bậc nghề nghiệp trong từng ngành. Trước khi dự án khởi động, hơn 30% tổng số SPK đã bày tỏ mong muốn tham gia; 15 hội đồng sau đó được lựa chọn cho giai đoạn thử nghiệm. Các kết quả trung gian của quá trình xây dựng hệ thống từng được dự kiến đánh giá từ nửa đầu năm 2027.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Hội đồng về Trình độ nghề nghiệp trong lĩnh vực giáo dục: spkobr.ru/novosti/v-rossii-budut-prisvaivat-professionalnye-stepeni/
• Liên đoàn Công nghiệp và Doanh nhân Nga: rspp.ru/events/news/v-rossii-budut-prisvaivat-professionalnye-stepeni-6a54c7c2916a7/
• Hội đồng về Trình độ nghề nghiệp thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga: spk.tpprf.ru/
• Tạp chí Hệ thống Trình độ Quốc gia: journal.nark.ru/articles/spk/partnerstvo-sovetov-po-professionalnym-kvalifikatsiyam-drayver-razvitiya-nsk/
• Hiệp hội ERA Rossii: era-rossii.ru/2026-04-20/