Hội nghị hiệu trưởng Việt – Nga mở rộng hợp tác giáo dục và công nghệ

Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam – Liên bang Nga lần thứ ba và “Ngày hội Giáo dục đại học Liên bang Nga” diễn ra trong hai ngày 22 và 23/5 tại Trường Đại học Giao thông vận tải, Hà Nội, với sự tham gia của 62 cơ sở giáo dục đại học Nga và gần 70 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam. Đây là hoạt động trọng tâm của Năm Hợp tác khoa học và giáo dục Việt Nam – Liên bang Nga 2026, diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ.

Hội nghị tập trung vào hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời mở rộng các chương trình liên kết trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, năng lượng và khoa học cơ bản.

Mở rộng hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Liên bang Nga

Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh hội nghị là diễn đàn quan trọng nhằm hiện thực hóa các cam kết hợp tác giáo dục giữa lãnh đạo cấp cao hai nước. Theo ông, trong nhiều thập kỷ qua, Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ thuật, chuyên gia và nhà quản lý trình độ cao. Nhiều người trong số đó hiện giữ vai trò quan trọng trong các cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp tại Việt Nam.

Phó Thủ tướng cho biết các nhà lãnh đạo hai nước đã nhiều lần khẳng định cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác giáo dục – đào tạo, đặc biệt ở các lĩnh vực Nga có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như quốc phòng – an ninh, văn hóa nghệ thuật hàn lâm, thể thao, khoa học cơ bản và năng lượng hạt nhân. Ông bày tỏ kỳ vọng hội nghị sẽ mở ra thêm nhiều chương trình hợp tác mới về đào tạo, nghiên cứu khoa học, trao đổi học thuật, trao đổi giảng viên – sinh viên và mở phân hiệu đại học Nga tại Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết hiện có hơn 400 thỏa thuận hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học hai nước còn hiệu lực, đồng thời gần 50 văn bản hợp tác mới tiếp tục được ký kết trong khuôn khổ hội nghị năm nay. Theo Bộ trưởng, điều này cho thấy hợp tác giáo dục đại học Việt Nam – Liên bang Nga đang phát triển “hết sức sôi động, thực chất và giàu tiềm năng”.

Ông Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, trong đó phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xem là đột phá chiến lược. Trong khi đó, Liên bang Nga tiếp tục khẳng định vai trò là một trung tâm khoa học, công nghệ và giáo dục hàng đầu thế giới.

“Sự tương đồng về nhu cầu phát triển và tính bổ trợ về thế mạnh giữa hai nền giáo dục mở ra dư địa hợp tác hết sức to lớn để hai bên nâng tầm hợp tác giáo dục đại học sang giai đoạn phát triển mới – giai đoạn hợp tác thực chất, chiều sâu, hiệu quả và cùng kiến tạo giá trị”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.

Tăng cường liên kết khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị năm nay là thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ. Nhiều trường đại học và viện nghiên cứu lớn của Nga thuộc các lĩnh vực năng lượng, kỹ thuật, khai khoáng, địa chất, xây dựng, công nghệ quốc gia và nghiên cứu liên bang tham gia các phiên thảo luận chuyên đề.

Theo các đại biểu tham dự, hợp tác giáo dục Việt – Nga đang chuyển mạnh từ mô hình trao đổi đào tạo truyền thống sang hợp tác sâu hơn về nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Các lĩnh vực được quan tâm gồm trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, công nghệ số, an ninh thông tin, công nghệ sinh học, khoa học sức khỏe, môi trường và hạ tầng giao thông thông minh.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề xuất hai bên thúc đẩy hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu chung Việt Nam – Liên bang Nga trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn. Theo ông, đây không chỉ là nơi triển khai các đề tài nghiên cứu mà còn là không gian thử nghiệm, ươm tạo và chuyển hóa ý tưởng thành sản phẩm thực tế.

Ông cũng đề nghị thiết lập cơ chế chuyển giao công nghệ hai chiều giữa các nhà khoa học của hai nước, đồng thời hình thành các nhóm nghiên cứu quốc tế xuất sắc với sự tham gia của giảng viên và nhà khoa học Việt Nam – Nga, bao gồm hoạt động đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, công bố khoa học và hợp tác nghiên cứu liên ngành.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Liên bang Nga Phan Chí Hiếu cho rằng giáo dục đại học đang giữ vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Ông đánh giá cao việc các trường đại học hai nước đang mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực như trao đổi sinh viên và giảng viên, liên kết đào tạo, nghiên cứu khoa học, giảng dạy tiếng Nga và tiếng Việt, cũng như hợp tác trong các ngành công nghệ cao, y học, năng lượng và trí tuệ nhân tạo.

Theo nhiều đại biểu, giá trị lớn của diễn đàn lần này không chỉ nằm ở số lượng thỏa thuận được ký kết mà còn ở việc thiết lập mạng lưới kết nối trực tiếp giữa lãnh đạo các trường đại học và các nhóm nghiên cứu của hai nước. Trong bối cảnh giáo dục đại học toàn cầu chuyển mạnh sang mô hình hợp tác mở và chia sẻ nguồn lực khoa học, việc xây dựng các kênh kết nối trực tiếp được xem là yếu tố quan trọng để triển khai các chương trình hợp tác thực chất trong tương lai.

Học bổng, tiếng Nga và cơ hội học tập cho sinh viên Việt Nam

Trong khuôn khổ hội nghị, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga đã ký Quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin. Đây là bước triển khai cụ thể sau Hiệp định giữa Chính phủ hai nước về việc thành lập và vận hành trung tâm này.

Theo các đại biểu, việc củng cố Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin không chỉ nhằm thúc đẩy giảng dạy tiếng Nga mà còn tạo nền tảng để sinh viên và nhà nghiên cứu Việt Nam tiếp cận nhanh hơn với công nghệ, phòng thí nghiệm và tri thức khoa học của Nga.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga Konstantin Mogilevsky cho biết hai nước đã đạt được thỏa thuận công nhận tương đương bằng cấp giáo dục đại học, đồng thời ký kết hiệp định liên chính phủ quy định số lượng học bổng mà Nga dành cho công dân Việt Nam theo học miễn phí tại các trường đại học Nga.

“Chúng tôi mong muốn đào tạo những thế hệ thanh niên Việt Nam sớm hiểu về nước Nga, để trong tương lai trở thành những đối tác tin cậy và những người bạn thân thiết của chúng tôi”, Thứ trưởng Konstantin Mogilevsky chia sẻ.

Phát biểu trực tuyến tại hội nghị, Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko cho biết hiện đã có hơn 500 thỏa thuận hợp tác giữa các trường đại học và tổ chức nghiên cứu của hai nước. Ông nhấn mạnh Nga đang dành cho Việt Nam 1.000 suất học bổng mỗi năm, đây là một trong những mức hạn ngạch học bổng lớn nhất mà Nga cấp cho đối tác quốc tế.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, hiện có hơn 6.000 du học sinh Việt Nam đang học tập tại hơn 160 cơ sở giáo dục của Liên bang Nga, trong đó khoảng 3.000 người theo diện học bổng hiệp định.

Song song với hội nghị, “Ngày hội Giáo dục đại học Liên bang Nga” cũng được tổ chức nhằm giới thiệu trực tiếp hệ thống giáo dục đại học Nga tới học sinh, sinh viên và giảng viên Việt Nam. Sự kiện cung cấp thông tin về chương trình đào tạo, ngành học thế mạnh, điều kiện tuyển sinh, môi trường học tập và chính sách học bổng của các trường đại học Nga.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết Bộ đã tích cực triển khai các thủ tục pháp lý và bảo đảm các điều kiện cần thiết để Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin sớm đi vào hoạt động. Ông kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có thêm các chương trình hợp tác giữa chuyên gia, nhà khoa học hai nước, cũng như thêm nhiều phân hiệu đại học Nga được mở tại Việt Nam.