Công bố báo cáo “Chỉ số khoa học 2026” tại Liên bang Nga

Báo cáo “Chỉ số khoa học 2026” do Viện Nghiên cứu Thống kê và Kinh tế Tri thức thuộc Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (HSE) công bố cho thấy nhiều chuyển biến tích cực trong hệ thống khoa học của Nga. Theo đó, lực lượng nghiên cứu tiếp tục mở rộng với sự gia tăng cả về số lượng nhân sự lẫn nguồn lực tài chính. Đáng chú ý, các nhà khoa học trẻ đang chiếm tỷ lệ ngày càng lớn, phản ánh xu hướng trẻ hóa đội ngũ nghiên cứu. Song song với đó, mức đầu tư cho khoa học và đổi mới sáng tạo cũng tăng đáng kể, cùng với sự gia tăng hợp tác quốc tế và hoạt động đăng ký sáng chế, góp phần nâng cao vị thế khoa học của Nga trên trường quốc tế.

Đội ngũ nghiên cứu gia tăng và trẻ hóa

Theo báo cáo, tổng số nhân lực tham gia nghiên cứu và phát triển tại Nga đã tăng thêm 9,1 nghìn người trong năm qua, tương đương mức tăng 1,3% so với năm trước. Sự tăng trưởng này diễn ra ở cả các tổ chức lớn, trung bình lẫn các doanh nghiệp nhỏ, trong đó khu vực doanh nghiệp nhỏ ghi nhận mức tăng mạnh tới hơn 20%.

Một điểm đáng chú ý là trong ba năm liên tiếp, số lượng nhà khoa học được tuyển dụng tại các tổ chức lớn và trung bình luôn vượt số người rời khỏi hệ thống. Riêng năm 2024, số lượng tuyển mới nhiều hơn khoảng 4.000 người, cho thấy xu hướng ổn định và phát triển của lực lượng nghiên cứu.

Số lượng nhà nghiên cứu – lực lượng nòng cốt của hệ thống khoa học – đã đạt 350,9 nghìn người. Trong đó, các tổ chức lớn và trung bình chiếm phần lớn với 339,1 nghìn người, còn khu vực doanh nghiệp nhỏ đạt 11,8 nghìn người, tăng gần 20% so với năm trước. Đáng chú ý, khoảng 50% số nhà nghiên cứu tại Nga hiện nay dưới 40 tuổi, phản ánh quá trình trẻ hóa rõ nét trong đội ngũ khoa học.

Gia tăng đầu tư và nguồn lực cho khoa học

Tổng chi tiêu nội địa cho nghiên cứu và phát triển tại Nga đã đạt 1,94 nghìn tỷ ruble vào cuối năm 2024, tăng thêm 249 tỷ ruble so với năm trước. Phần lớn nguồn lực này tập trung tại các tổ chức lớn và trung bình, chiếm tới 96,9% tổng chi tiêu, trong khi khu vực doanh nghiệp nhỏ đóng góp 3,1%.

Nguồn tài chính chủ yếu cho hoạt động khoa học vẫn đến từ ngân sách nhà nước, chiếm hơn một nửa tổng chi tiêu (53,4%). Bên cạnh đó, nguồn vốn tự có của các tổ chức và doanh nghiệp chiếm khoảng 20,8%, cho thấy sự tham gia ngày càng rõ nét của khu vực ngoài nhà nước.

Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp đang gia tăng đầu tư vào đổi mới sáng tạo. Chi tiêu cho hoạt động đổi mới của các doanh nghiệp công nghiệp chế biến, chế tạo lớn và trung bình đã đạt 1,8 nghìn tỷ ruble, tăng 29,9% so với năm trước. Trong đó, gần một phần ba (32,9%) được dành cho hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Nâng cao vị thế khoa học và hợp tác quốc tế

Nga tiếp tục duy trì vị trí đáng kể trên bản đồ khoa học thế giới. Theo báo cáo, quốc gia này đứng thứ 13 toàn cầu về số lượng công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế có bình duyệt. Đồng thời, số lượng đơn đăng ký sáng chế cũng tăng lên 30,1 nghìn, giúp Nga vươn lên vị trí thứ 12 trong bảng xếp hạng toàn cầu.

Hoạt động hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học cũng có sự chuyển dịch đáng chú ý. Trong bối cảnh giảm tương tác với các đối tác từ Liên minh châu Âu và Mỹ, Nga đang tăng cường hợp tác với các quốc gia châu Á. Trung Quốc hiện là đối tác lớn nhất, tham gia vào 21,6% số công trình nghiên cứu hợp tác quốc tế của Nga, tiếp theo là Mỹ với 16,1% và Ấn Độ với 10,6%.

Bên cạnh đó, hoạt động đăng ký sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin cũng tăng trưởng mạnh. Số lượng phần mềm được đăng ký tăng 10,3% lên 32,4 nghìn, cơ sở dữ liệu tăng 26,7% lên 6,5 nghìn, và số lượng thiết kế vi mạch tích hợp tăng 4,4%.

Những số liệu này cho thấy hệ thống khoa học Nga đang duy trì đà phát triển ổn định, với sự gia tăng về nguồn lực, nhân lực trẻ và mở rộng hợp tác quốc tế, đặc biệt theo hướng chuyển dịch sang các đối tác châu Á.