Bổ sung quy định về xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn học bổng hiệp định

Ngày 2/2/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 51/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 143/2013/NĐ-CP quy định về bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo. Theo thông tin đăng tải lúc 10:00 ngày 22/02/2026 trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (Chinhphu.vn), điểm đáng chú ý của nghị định mới là việc bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp được xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn.

Đây được xem là bước hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến trách nhiệm của người học được hưởng học bổng và chi phí đào tạo từ ngân sách nhà nước hoặc từ nguồn tài trợ nước ngoài theo các hiệp định ký kết với Nhà nước Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng lớn.

Làm rõ các trường hợp được xóa hoặc miễn bồi hoàn chi phí đào tạo

Theo quy định mới, Điều 7a được bổ sung, quy định cụ thể về việc xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo (gọi chung là chi phí đào tạo) đối với người học ở các trình độ cao đẳng, đại học, thạc sĩ, tiến sĩ.

Đối tượng áp dụng là những người được hưởng học bổng và kinh phí đào tạo từ ngân sách nhà nước hoặc do nước ngoài tài trợ theo hiệp định với Nhà nước Việt Nam nhưng không chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền sau khi tốt nghiệp.

Nghị định quy định rõ hai nhóm trường hợp: xóa chi phí bồi hoàn và miễn chi phí bồi hoàn.

1. Thứ nhất, xóa chi phí bồi hoàn được áp dụng khi người học đã chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết theo quy định của pháp luật. Đây là quy định mang tính nhân văn, bảo đảm phù hợp với thực tế và nguyên tắc pháp lý chung.
2. Thứ hai, miễn chi phí bồi hoàn được xem xét trong một số trường hợp cụ thể:
   • Người học được cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận không đủ sức khỏe để làm việc.
   • Người học đã chấp hành nghĩa vụ làm việc nhưng chưa đủ thời gian theo quy định, sau đó được cơ quan có thẩm quyền quyết định điều động, luân chuyển, biệt phái hoặc chuyển công tác đến vị trí khác.
   • Người học vì nguyên nhân khách quan, bất khả kháng nên không thể chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong trường hợp này, cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn sẽ xem xét, quyết định việc miễn chi phí bồi hoàn.

Việc quy định rõ ràng các tình huống nêu trên giúp bảo đảm tính minh bạch, hạn chế cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các cơ quan, đơn vị.

Bảo đảm cân bằng giữa trách nhiệm và yếu tố nhân văn

Trước đây, quy định về bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo chủ yếu nhấn mạnh trách nhiệm của người học trong việc thực hiện nghĩa vụ làm việc theo sự điều động sau khi hoàn thành khóa đào tạo. Tuy nhiên, trong thực tiễn phát sinh nhiều tình huống khách quan khiến người học không thể hoặc khó có thể tiếp tục thực hiện đầy đủ nghĩa vụ như cam kết ban đầu.

Việc bổ sung Điều 7a trong Nghị định số 51/2026/NĐ-CP cho thấy nỗ lực của Chính phủ trong việc hoàn thiện chính sách theo hướng vừa bảo đảm kỷ cương, vừa tính đến các yếu tố nhân đạo và thực tế khách quan.

Đặc biệt, quy định về trường hợp “nguyên nhân khách quan, bất khả kháng” trao quyền xem xét cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn. Điều này tạo ra cơ chế linh hoạt, nhưng vẫn đặt trong khuôn khổ kiểm soát chặt chẽ, tránh lạm dụng chính sách.

Thẩm quyền và thủ tục thực hiện

Theo nghị định, cơ quan nhà nước hoặc thủ trưởng cơ quan quản lý người lao động có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn theo quy định tại Điều 6 sẽ là đơn vị có thẩm quyền xem xét, quyết định việc xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn.

Quy định này góp phần xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình xử lý hồ sơ, bảo đảm việc xem xét được thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục.

Có thể thấy, việc ban hành Nghị định số 51/2026/NĐ-CP không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật pháp lý mà còn thể hiện sự điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn. Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh chiến lược đào tạo nhân lực chất lượng cao, nhất là thông qua các chương trình học bổng ngân sách và hợp tác quốc tế, việc xây dựng cơ chế bồi hoàn hợp lý, minh bạch và nhân văn là yếu tố quan trọng để chính sách đi vào cuộc sống.

Những bổ sung mới được kỳ vọng sẽ tạo sự đồng thuận cao hơn giữa người học và cơ quan quản lý, đồng thời bảo đảm nguyên tắc sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo.