Nga giảm 47.000 chỉ tiêu đại học tự túc để siết chất lượng đào tạo

Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga vừa thông báo đã cắt giảm 47.000 chỉ tiêu đào tạo theo diện trả phí tại các trường đại học trên cả nước, tương đương 13% tổng số chỉ tiêu thương mại thuộc danh mục ngành đào tạo và chuyên ngành được xác định. Động thái này được thực hiện sau khi luật về quản lý nhà nước đối với tuyển sinh trả phí chính thức có hiệu lực từ ngày 1/9/2025.

Theo thông tin đăng tải trên website chính thức của Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga: “Hiện tại đã cắt giảm 47 nghìn, tương đương 13% số chỉ tiêu trả phí của các ngành và chuyên ngành thuộc danh mục tương ứng”.

Việc cắt giảm này chủ yếu tác động tới khu vực giáo dục ngoài công lập, tập trung vào các nhóm ngành như kinh tế, luật, quảng cáo và quan hệ công chúng. Đây đều là những lĩnh vực vốn có số lượng sinh viên lớn trong nhiều năm qua.

Siết chỉ tiêu, điều chỉnh cơ cấu đào tạo

Theo quy định mới, Chính phủ Nga được trao quyền thiết lập mức trần chỉ tiêu đào tạo thương mại cho các trường đại học. Luật được ban hành nhằm thực hiện chỉ đạo của Tổng thống Nga về xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tuyển sinh trả phí trong các trường đại học.

Bộ cho biết việc điều chỉnh 47.000 chỉ tiêu là một bước đi có tính toán, không mang tính cắt giảm ồ ạt. Phần lớn sự điều chỉnh tập trung vào hệ đào tạo vừa học vừa làm và đào tạo từ xa. Bộ trưởng Valery Falkov cho biết: “Trước hết, chúng tôi đã điều chỉnh hệ vừa học vừa làm và hệ đào tạo từ xa. Tổng cộng cắt giảm 47 nghìn chỉ tiêu trả phí, tương đương 13%. Đây là con số hợp lý, cách tiếp cận này được thực hiện một cách có chủ đích và thận trọng. Trong 47 nghìn chỉ tiêu bị cắt giảm, 30,5 nghìn là hệ đào tạo từ xa, còn hệ chính quy chỉ 16,5 nghìn chỉ tiêu”.

Theo ông Falkov, mức giảm mạnh nhất rơi vào ngành Luật – gần 18%, tương đương gần 14.000 chỉ tiêu. Các ngành Quản lý và Kinh tế giảm khoảng 7.400 chỉ tiêu; ngành Quản lý nhà nước và đô thị giảm 18%; ngành Quảng cáo và Quan hệ công chúng giảm gần 14%.

Giải bài toán mất cân đối nhân lực

Lý giải cho quyết định này, người đứng đầu Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga thừa nhận hệ thống giáo dục đại học Nga trong nhiều năm qua tồn tại tình trạng mất cân đối trong cơ cấu đào tạo. Ông nhấn mạnh: “Có thể thấy rõ hệ thống giáo dục đại học nói chung đang hoạt động chưa đủ hiệu quả. (…) Trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên theo mô hình hiện tại, đã tồn tại sự mất cân đối trong đào tạo chuyên gia. Trong tổng số 4,5 triệu sinh viên, có khoảng 1,3 đến 1,5 triệu người – theo các ước tính khác nhau – tập trung vào hai nhóm ngành lớn là kinh tế và quản lý”.

Con số này cho thấy sự tập trung quá lớn vào các ngành “nóng” mang tính xã hội – kinh tế, trong khi nhiều lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ và khoa học tự nhiên lại thiếu hụt nhân lực có trình độ cao.

Việc cắt giảm chỉ tiêu trả phí vì vậy không chỉ nhằm kiểm soát quy mô tuyển sinh thương mại, mà còn hướng tới tái cơ cấu hệ thống đào tạo, nâng cao chất lượng và điều chỉnh theo nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế.

Tác động chủ yếu đến khối ngoài công lập

Theo Bộ, biện pháp này ảnh hưởng chủ yếu đến khu vực đại học ngoài công lập – nơi lâu nay phụ thuộc nhiều vào nguồn thu từ đào tạo trả phí. Điều này cho thấy nhà nước đang tăng cường vai trò điều tiết trong lĩnh vực giáo dục đại học, đặc biệt với phân khúc tuyển sinh thương mại.

Luật quản lý tuyển sinh trả phí có hiệu lực từ ngày 1/9/2025 đã trao cho Chính phủ quyền xác định mức trần chỉ tiêu thương mại đối với từng trường đại học. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, tránh tình trạng mở rộng ồ ạt các ngành dễ tuyển sinh nhưng không phù hợp với nhu cầu thị trường lao động.

Việc cắt giảm 47.000 chỉ tiêu – tương đương 13% – được đánh giá là mức điều chỉnh đáng kể nhưng vẫn trong giới hạn kiểm soát, thể hiện cách tiếp cận “có chủ đích và thận trọng” như lời Bộ trưởng Falkov nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Nga đang tái cơ cấu nền kinh tế và đẩy mạnh các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật, khoa học ứng dụng, động thái siết chỉ tiêu trả phí được xem là một bước nhằm điều chỉnh lại “bức tranh” đào tạo đại học, hướng tới cân bằng cung – cầu nhân lực và nâng cao hiệu quả của toàn hệ thống.