Nghị quyết 23 mở rộng vai trò của cộng đồng người Việt tại Nga

Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đặt ra định hướng mới trong việc kết nối và phát huy nguồn lực của hơn 6,5 triệu người Việt tại hơn 130 quốc gia, vùng lãnh thổ. Tại Liên bang Nga, đại diện cơ quan ngoại giao và cộng đồng kỳ vọng những định hướng mới sẽ tạo thêm cơ chế để kiều bào, đặc biệt là giới trí thức, chuyên gia và sinh viên, tham gia vào quá trình phát triển đất nước.

Từ vận động kiều bào đến kết nối nguồn lực

Nghị quyết 23 được ban hành sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 26/3/2004 và thay thế nghị quyết này cùng các văn bản chỉ đạo trước đó của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Một trong những điểm mới được Bộ Ngoại giao nhấn mạnh là việc xác định người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc mà còn là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng và cầu nối giữa Việt Nam với thế giới.

Từ Liên bang Nga, ông Đỗ Xuân Hoàng, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức người Việt Nam tại Liên bang Nga, nhìn nhận Nghị quyết 23 phản ánh sự thay đổi về cách tiếp cận sau hơn hai thập kỷ. Nếu Nghị quyết 36 chú trọng vận động và đoàn kết cộng đồng, giai đoạn mới nhấn mạnh hơn đến kết nối, đồng hành và tạo điều kiện để nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài được phát huy.

Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi cũng cho rằng điểm đổi mới quan trọng nằm ở sự chuyển biến về tư duy: từ việc chủ yếu vận động kiều bào hướng về quê hương sang tạo điều kiện để cộng đồng tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước. Theo Đại sứ, các nguồn lực cần được chú trọng bao gồm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học và hệ sinh thái khởi nghiệp.

Cách tiếp cận này cũng được ông Trần Phú Thuận, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Liên hiệp các tổ chức người Việt Nam tại Liên bang Nga, nhấn mạnh khi đề cập sự thay đổi trong nhận thức về vị trí của cộng đồng. Theo ông, cùng với sự gia tăng về số lượng, nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng đa dạng với các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, trí thức trẻ và những người có kinh nghiệm về quản lý, quan hệ quốc tế.

Xây dựng mạng lưới để trí thức có thể đóng góp từ xa

Một hướng đi được đặt ra là xây dựng hệ sinh thái kiều bào toàn cầu, kết nối cộng đồng theo các lĩnh vực chuyên môn thay vì chỉ gặp gỡ thông qua hội nghị, hội thảo hoặc các tổ chức cộng đồng. Theo ông Trần Phú Thuận, những mạng lưới thường xuyên có thể quy tụ nhà khoa học, doanh nhân, chuyên gia, người Việt tham gia hoạt động chính trị tại nước sở tại và thế hệ trẻ ở nhiều quốc gia.

Mô hình này có thể tạo điều kiện để chuyên gia và trí thức ở nước ngoài tham gia tư vấn, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ hoặc giải quyết những bài toán cụ thể của Việt Nam mà không nhất thiết phải trở về nước làm việc toàn thời gian. Theo ông Thuận, khi có một mạng lưới thường xuyên cùng các cơ chế và nhu cầu cụ thể từ trong nước, chuyên gia có thể tiếp tục công việc tại quốc gia đang sinh sống nhưng vẫn tham gia đóng góp cho Việt Nam.

Trong cách tiếp cận đó, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được kỳ vọng đóng vai trò kết nối giữa nguồn lực kiều bào và nhu cầu phát triển trong nước. Đại sứ Đặng Minh Khôi cho biết nhiều công việc như hỗ trợ hội đoàn, duy trì việc dạy tiếng Việt, gắn kết cộng đồng với quê hương và hỗ trợ hội nhập tại nước sở tại đã được thực hiện trong nhiều năm. Nghị quyết mới tạo thêm cơ sở và định hướng để những hoạt động này được triển khai đồng bộ hơn.

Ông Đỗ Xuân Hoàng đồng thời lưu ý đến tác động hai chiều của chính sách. Theo ông, việc phát huy nguồn lực kiều bào không chỉ hướng đến lợi ích phát triển của Việt Nam mà còn cần tạo điều kiện để doanh nhân, nhà khoa học và chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài phát triển năng lực, mở rộng cơ hội hợp tác và phát huy chuyên môn của chính mình.

Cộng đồng tại Nga và những lĩnh vực có tiềm năng kết nối

Đối với cộng đồng người Việt tại Liên bang Nga, nguồn lực có thể được phát huy trên nhiều phương diện, từ kinh tế, đầu tư và kết nối thị trường đến khoa học, công nghệ, kinh nghiệm quản lý và đào tạo nhân lực. Nga có thế mạnh trong một số lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu hợp tác như khoa học – công nghệ, năng lượng, vật lý hạt nhân, giao thông vận tải và chuyển đổi số.

Trong đó, lực lượng người Việt từng học tập, nghiên cứu hoặc làm việc tại Nga có thể đóng vai trò cầu nối chuyên môn giữa hai nước. Ông Trần Phú Thuận, một nhà khoa học từng học tập và giảng dạy trong lĩnh vực đường sắt tại Moskva, lấy phát triển đường sắt đô thị làm một ví dụ. Theo ông, trong bối cảnh Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh có nhu cầu phát triển hệ thống metro, kinh nghiệm của Nga về đường sắt, metro và các công nghệ liên quan là một lĩnh vực có khả năng tăng cường hợp tác.

Nguồn lực trẻ cũng được cộng đồng tại Nga đặc biệt chú ý. Theo ông Đỗ Xuân Hoàng, Việt Nam hiện có hơn 5.000 lưu học sinh tại Nga. Ông nhìn nhận đây là lực lượng trí thức trẻ có tiềm năng tiếp thu kiến thức và thành tựu khoa học – kỹ thuật trong quá trình học tập để sau này tham gia vào sự phát triển của đất nước.

Vai trò của sinh viên đồng thời không chỉ nằm ở kiến thức chuyên môn. Ông Trần Phú Thuận cho rằng người trẻ Việt Nam tại Nga có điều kiện trực tiếp giao lưu với bạn bè quốc tế và người dân sở tại, qua đó có thể giới thiệu văn hóa, con người và hình ảnh Việt Nam một cách tự nhiên. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao, chương trình tại trường đại học hay những sự kiện cộng đồng cũng là môi trường để sinh viên thực hiện vai trò kết nối này.

Đối với sinh viên Việt Nam đang học tập tại Nga, ông Thuận đặt ra ba kỳ vọng: nỗ lực học tập và hoàn thành tốt nhiệm vụ; chủ động tham gia hoạt động tập thể, giao lưu và giới thiệu hình ảnh Việt Nam; đồng thời tiếp thu những giá trị, kiến thức và kinh nghiệm tích cực từ nước sở tại để đóng góp cho quê hương.

Những định hướng này nằm trong khuôn khổ rộng hơn của Nghị quyết 23, với bảy nhóm nhiệm vụ từ hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng cộng đồng đoàn kết và phát huy nguồn lực kiều bào đến giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa, nâng cao vai trò trong công tác thông tin và tăng cường nguồn lực cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Bộ Ngoại giao Việt Nam: mofa.gov.vn/vi/web/guest/tin-chi-tiet/chi-tiet/bo-chinh-tri-ban-hanh-nghi-quyet-ve-cong-tac-nguoi-viet-nam-o-nuoc-ngoai-61366-138.html
• Báo Nhân Dân: nhandan.vn/nghi-quyet-23-tao-xung-luc-moi-de-kieu-bao-dong-gop-xay-dung-dat-nuoc-post985163.html
• Báo Tin tức – Thông tấn xã Việt Nam: baotintuc.vn/khoi-thong-nguon-luc-phat-huy-vai-tro-kieu-bao-post934611.html
• VietnamPlus – Thông tấn xã Việt Nam: vietnamplus.vn/mo-nhung-tram-ket-noi-toan-cau-quy-tu-va-kich-hoat-nguon-luc-viet-post1133164.vnp