Đại học MPEI hợp tác với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) và Đại học Nghiên cứu Quốc gia “Viện Năng lượng Moscow” (MPEI) đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực. Hai bên hướng tới các lĩnh vực công nghệ chiến lược như năng lượng hạt nhân, lò phản ứng mô-đun nhỏ, công nghệ lượng tử, hydrogen, hệ thống năng lượng mới và vật liệu tiên tiến.

Văn kiện do GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch VAST và GS. Nikolay Rogalev, Hiệu trưởng MPEI ký kết. Việc trao văn kiện diễn ra ngày 9/9 tại Điện Kremlin, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga.

Hướng tới các phòng thí nghiệm nghiên cứu chung

Theo MPEI, Biên bản ghi nhớ có thời hạn 5 năm và có thể được gia hạn. Văn kiện tạo khuôn khổ cho nghiên cứu chung, trao đổi giảng viên, nhà khoa học và sinh viên, phát triển học thuật và tổ chức các hội thảo khoa học. Những chương trình, dự án cụ thể, bao gồm phương án tài chính, sẽ được xác định bằng các thỏa thuận riêng.

Một trong những hướng được hai bên đặc biệt quan tâm là công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). VAST và MPEI đang xem xét khả năng thành lập một phòng thí nghiệm nghiên cứu chung để triển khai các nghiên cứu tính toán, lý thuyết và thực nghiệm về công nghệ lò phản ứng, nhiệt vật lý và năng lượng carbon thấp.

Theo định hướng được phía MPEI công bố, hợp tác có thể tiến từ xây dựng các mô hình tính toán tới thiết kế hệ thống và thiết bị thực nghiệm, sau đó phát triển các nguyên mẫu với sự tham gia của các đối tác công nghiệp. Trước khi ký Biên bản ghi nhớ, ngày 31/8, đoàn Viện Vật lý thuộc VAST đã tới MPEI để trao đổi riêng về công nghệ SMR, trong đó tập trung vào đào tạo chuyên gia, xây dựng cơ sở nghiên cứu – thực nghiệm và thực hiện các đề tài chung.

Phía Việt Nam đặc biệt quan tâm tới đào tạo nhân lực về vật lý lò phản ứng và kỹ thuật năng lượng hạt nhân, nghiên cứu thực nghiệm, mô phỏng tính toán và an toàn hạt nhân. Một mục tiêu được đề cập là từng bước hình thành năng lực để Việt Nam có thể tự đánh giá các công nghệ lò phản ứng mới.

Công nghệ lượng tử cũng được xác định là một hướng hợp tác mới. Hai bên đang thảo luận khả năng thành lập phòng thí nghiệm khoa học chung, qua đó kết nối các nhóm nghiên cứu của VAST và MPEI, xây dựng các chủ đề nghiên cứu chung và đồng thời đào tạo nhân lực cho những dự án khoa học – công nghệ tiếp theo.

Ngoài SMR và công nghệ lượng tử, phạm vi hợp tác còn bao gồm hydrogen, các hệ thống năng lượng mới và vật liệu tiên tiến. VAST cho biết cách tiếp cận của hợp tác với MPEI là kết nối đào tạo với nghiên cứu, tạo điều kiện để nhà khoa học, nghiên cứu sinh và kỹ sư Việt Nam trực tiếp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu, phòng thí nghiệm và hạ tầng khoa học.

Từ đào tạo nhân lực tới cùng phát triển công nghệ

Quan hệ giữa MPEI và Việt Nam có lịch sử hơn 70 năm, ban đầu tập trung mạnh vào đào tạo nhân lực kỹ thuật và năng lượng. GS.TS. Trần Hồng Thái cũng từng học tập tại MPEI và được trường trao danh hiệu Tiến sĩ danh dự vào cuối năm 2025.

Tháng 5/2026, trong chuyến làm việc của Hiệu trưởng Nikolay Rogalev tại VAST ở Hà Nội, hai bên đã thảo luận khả năng mở rộng hợp tác sang năng lượng nguyên tử, năng lượng mới, UAV, hàng không vũ trụ và vật liệu tiên tiến. VAST khi đó đề xuất tăng nghiên cứu chung, đào tạo nhân lực chất lượng cao và hướng tới các sản phẩm khoa học – công nghệ có khả năng ứng dụng.

Theo Hiệu trưởng Nikolay Rogalev, giai đoạn hợp tác mới hướng tới một chuỗi liên tục từ đào tạo nhân lực, nghiên cứu chung đến phát triển giải pháp kỹ thuật, thử nghiệm và ứng dụng thực tế. MPEI hiện đồng thời giữ vai trò Chủ tịch và điều phối viên của Liên minh các trường đại học kỹ thuật Nga – Việt.

Định hướng này cũng được VAST nhấn mạnh trong thông tin về văn kiện vừa ký: đào tạo nhân lực được gắn với nghiên cứu, còn nghiên cứu hướng tới phát triển công nghệ và khả năng ứng dụng. Mục tiêu lâu dài là để các nhà khoa học và kỹ sư Việt Nam tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu, phát triển và từng bước làm chủ công nghệ thay vì chỉ tiếp nhận kết quả hoặc sản phẩm hoàn chỉnh.

Năm 2026, MPEI được Việt Nam trao Huân chương Độc lập hạng Ba vì những đóng góp trong đào tạo nhân lực kỹ thuật, phát triển hợp tác khoa học và quan hệ Việt Nam – Nga. Trước đó, trường đã nhận Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2015 và Huân chương Hữu nghị năm 1978.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: vast.gov.vn/vi_VN/web/guest/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/vien-han-lam-trao-hai-van-kien-hop-tac-cong-nghe-chien-luoc-voi-cac-%C4%91oi-tac-nga-151879-404.html
• Đại học Nghiên cứu Quốc gia “Viện Năng lượng Moscow”: mpei.ru/news/Pages/newsItem.aspx?newsID=5314
• ROSATOM: atomic-energy.ru/news/2026/09/10/168426