Bộ Giáo dục Việt – Nga bàn cơ chế học bổng mới

Ngày 8/9 tại Moscow, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn làm việc với Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục đại học Nga Valery Falkov. Hai bên tập trung vào hai hướng chính: đưa Trung tâm tiếng Nga A.S. Pushkin tại Hà Nội vào hoạt động đầy đủ và xây dựng cơ chế kết hợp học bổng của Chính phủ Nga với hỗ trợ từ Việt Nam để đào tạo nguồn nhân lực tại các trường đại học Nga.

Cuộc gặp diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Theo Bộ trưởng Valery Falkov, hợp tác giáo dục có nền tảng từ nhiều thập kỷ, khi hàng nghìn chuyên gia Việt Nam từng được đào tạo tại Liên Xô và Nga. Hai nước hiện hướng tới bổ sung những nội dung mới cho quan hệ này, trong bối cảnh Năm Hợp tác Khoa học và Giáo dục Việt Nam – Nga đang được triển khai.

Kết hợp học bổng Nga và hỗ trợ từ Việt Nam

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại cuộc gặp là phương án đào tạo sinh viên Việt Nam tại Nga từ năm học 2027–2028. Hai bên trao đổi về kỳ tuyển chọn sắp tới theo chỉ tiêu của Chính phủ Liên bang Nga, đồng thời dự kiến kết hợp với cơ chế học bổng, hỗ trợ kinh phí từ phía Việt Nam.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Việt Nam đánh giá cao việc Nga hằng năm dành học bổng cho công dân Việt Nam theo thỏa thuận giữa hai Chính phủ. Trong hai năm gần đây, chương trình nhận được sự quan tâm ngày càng lớn và số lượng hồ sơ đăng ký tăng lên.

Phía Việt Nam đề xuất hai nước cùng nghiên cứu cơ chế tuyển chọn nhằm thu hút những ứng viên có năng lực và động lực học tập tốt, đồng thời hướng việc đào tạo vào những lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu phát triển nguồn nhân lực và Nga có thế mạnh. Cách tiếp cận này hướng tới gắn chương trình học bổng với nhu cầu nhân lực dài hạn thay vì chỉ dựa trên số lượng chỉ tiêu.

Bên cạnh học bổng, Việt Nam đề xuất xây dựng lộ trình hợp tác giáo dục và đào tạo giữa hai nước, trong đó phát huy vai trò của các đại học lớn và mạng lưới đại học Việt – Nga. Các hướng được đưa ra gồm chương trình đào tạo liên kết, phòng thí nghiệm chung, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và mở rộng nghiên cứu khoa học giữa các cơ sở giáo dục đại học.

Những định hướng này cũng phù hợp với các hoạt động được hai nước thúc đẩy trong năm 2026. Tại Diễn đàn Hiệu trưởng đại học Việt Nam – Nga tổ chức ở Hà Nội vào tháng 5, đại diện hơn 100 trường đại học đã tham gia trao đổi về chương trình đào tạo chung, di chuyển học thuật và những mô hình hợp tác mới giữa các cơ sở giáo dục hai nước.

Trung tâm Pushkin hướng tới đào tạo sinh viên trước khi sang Nga

Một nội dung khác được hai Bộ trưởng dành sự quan tâm là Trung tâm tiếng Nga A.S. Pushkin tại Hà Nội. Phía Nga cho biết cơ sở tổ chức cần thiết cho hoạt động của Trung tâm đã được chuẩn bị, Hội đồng quản lý với đại diện hai nước đã hình thành và đội ngũ giảng viên Nga mới đang tiếp tục được kiện toàn.

Trung tâm được xây dựng trên nền tảng Chi nhánh Hà Nội của Viện tiếng Nga A.S. Pushkin, một cơ sở đã có hơn 40 năm hoạt động tại Việt Nam. Tháng 5/2026, trong khuôn khổ Diễn đàn Hiệu trưởng đại học Việt Nam – Nga, hai bên đã ký quy chế hoạt động của Trung tâm chung tiếng Nga A.S. Pushkin, tạo cơ sở cho giai đoạn phát triển mới.

Theo kế hoạch được Viện Pushkin công bố, Trung tâm sẽ hướng tới trở thành một địa điểm quan trọng chuẩn bị tiếng Nga cho ứng viên Việt Nam trước khi vào các trường đại học Nga. Đồng thời, nơi đây dự kiến tổ chức các khóa nâng cao trình độ dành cho đội ngũ giáo viên tiếng Nga của Việt Nam.

Phía Nga trước đó cho biết sẽ cử giảng viên sang làm việc thường xuyên tại Hà Nội và dự kiến mỗi năm có thể đưa tối đa 10 giảng viên của Viện Pushkin tới Trung tâm để thực hiện các hoạt động giảng dạy và giáo dục. Trong ba năm gần đây, Viện Pushkin cho biết đã cử 35 giảng viên sang Việt Nam dài hạn, tham gia đào tạo hơn 2.800 người học.

Như vậy, nếu các kế hoạch được triển khai đầy đủ, Trung tâm Pushkin có thể đảm nhiệm đồng thời nhiều chức năng: đào tạo tiếng Nga cho người chuẩn bị sang học tại Nga, bồi dưỡng giáo viên tiếng Nga tại Việt Nam và hỗ trợ kết nối giáo dục giữa các cơ sở hai nước.

Hai Bộ trưởng dự kiến tiếp tục cụ thể hóa các nội dung đã trao đổi tại Kỳ họp lần thứ 7 của Ủy ban Hợp tác Việt Nam – Liên bang Nga về giáo dục, khoa học và công nghệ, dự kiến diễn ra tại Moscow vào cuối tháng 11/2026. Các thỏa thuận đạt được sẽ được đưa vào biên bản của kỳ họp để làm cơ sở cho những bước triển khai tiếp theo.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam: moet.gov.vn/tin-tuc/tin-tong-hop2/thuc-day-hop-tac-giao-duc-viet-nam-lien-bang-nga-trong-giai-doan-moi.html
• Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga: t.me/minobrnaukiofficial/20443