Việt Nam chuẩn bị 320 nhân sự đào tạo ở nước ngoài cho điện hạt nhân

Bộ GD&ĐT và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang xây dựng lộ trình đào tạo nhân lực cho lĩnh vực điện hạt nhân, trong đó có kế hoạch chuẩn bị 320 người đào tạo mới ở nước ngoài cho Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Hai bên xác định tuyển sinh, hợp tác với các trường đại học Nga và chuẩn bị nhân lực đủ tiêu chuẩn vận hành là những nhiệm vụ cần triển khai sớm.

Chuẩn bị nhân lực trước khi nhà máy vận hành

Tại buổi làm việc với Bộ GD&ĐT ngày 12/8, Phó Tổng Giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh cho biết tập đoàn đang chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ vận hành nhà máy điện hạt nhân, trong đó đã xác định 120 chức danh then chốt và 320 nhân sự cần đào tạo, chuẩn bị. Một trong những yêu cầu quan trọng là xây dựng lộ trình đủ sớm để nguồn nhân lực sẵn sàng khi các dự án bước vào giai đoạn vận hành.

Con số 320 cũng nằm trong mục tiêu của Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 1012/QĐ-TTg ngày 26/5/2025. Theo đề án, đến năm 2030, Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 cần khoảng 1.920 người, gồm 1.020 người trình độ đại học và 900 người trình độ cao đẳng. Trong nhóm trình độ đại học, dự kiến có 320 người được đào tạo mới ở nước ngoài.

Đối với Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, nhu cầu được xác định ở mức khoảng 1.980 người, trong đó 1.050 người có trình độ đại học và sau đại học, 930 người trình độ cao đẳng. Số nhân lực trình độ đại học và sau đại học cần đào tạo mới ở nước ngoài là 350 người. Giai đoạn 2031-2035, việc đào tạo và bồi dưỡng sẽ tiếp tục căn cứ nhu cầu nhân lực thực tế của các nhà máy.

Chủ trương của đề án là công tác phát triển nhân lực điện hạt nhân phải được thực hiện trước một bước, đồng thời kết hợp đào tạo trong nước và nước ngoài. Danh sách cơ sở tham gia đề án gồm các trường như Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Điện lực, Trường Đại học Đà Lạt, Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng cùng Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam và một số cơ sở khác.

Hướng tới đội ngũ Việt Nam tự vận hành nhà máy

Theo EVN, yêu cầu đối với nguồn nhân lực không dừng ở việc bảo đảm đủ số lượng. Mục tiêu quan trọng là xây dựng đội ngũ người Việt Nam có khả năng làm chủ công nghệ và trực tiếp vận hành nhà máy theo các tiêu chuẩn, quy định của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), thay vì phụ thuộc lâu dài vào chuyên gia nước ngoài.

Theo thông tin EVN dẫn từ phía Rosatom, cơ cấu nhân lực của Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 dự kiến cần khoảng 1.700 người, gồm khoảng 1.300 nhân sự trực tiếp và 400 nhân sự gián tiếp phục vụ quản lý, hậu cần. Trong đó, khoảng 1.000 nhân sự chủ chốt phải trải qua sát hạch và được cơ quan pháp quy cấp chứng chỉ vận hành để đáp ứng yêu cầu về an ninh, an toàn hạt nhân.

Việc chuẩn bị lực lượng này được đặt trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thực hiện chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận theo Nghị quyết 174/2024/QH15 của Quốc hội. Đây cũng là một trong những căn cứ để Chính phủ ban hành Đề án đào tạo nhân lực điện hạt nhân đến năm 2035.

Tuy nhiên, EVN đánh giá quá trình chuẩn bị nhân lực còn những thách thức về tuyển dụng, tiêu chuẩn chuyên môn cao và khả năng thu hút người học vào một lĩnh vực đặc thù. Điều này khiến lộ trình tuyển sinh, đào tạo chuyên môn, ngoại ngữ và chuẩn bị đội ngũ cho từng vị trí vận hành cần được phối hợp từ sớm giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các cơ sở giáo dục.

Đề xuất mô hình liên kết đào tạo với các trường Nga

Một nội dung được EVN đề xuất là tăng cơ hội tuyển sinh người học sang Nga. Tập đoàn kiến nghị Bộ GD&ĐT đẩy mạnh truyền thông tới học sinh, sinh viên thuộc nhóm có khả năng tham gia chương trình; nghiên cứu mở rộng đối tượng tuyển sinh, đồng thời trao đổi với phía Nga về thời gian chuẩn bị và nộp hồ sơ đăng ký. EVN cũng đề nghị thông tin tuyển sinh được chuyển sớm tới tập đoàn, các địa phương thuộc vùng dự án và khu vực lân cận.

Với các cơ sở giáo dục đại học tham gia Đề án 1012, EVN đề xuất sớm làm việc với các trường đại học Nga để xây dựng chương trình liên kết đào tạo điện hạt nhân. Một phương án được đưa ra là mô hình 2+2 đối với trình độ cử nhân hoặc 2+3,5 đối với đào tạo kỹ sư. Theo đó, sinh viên có thể dành hai năm đầu học tại Việt Nam và đồng thời học tiếng Nga trước khi chuyển sang giai đoạn đào tạo tiếp theo, qua đó rút ngắn thời gian và tăng tính linh hoạt trong tuyển sinh.

Đề xuất kết hợp đào tạo trong nước và nước ngoài phù hợp với định hướng của Đề án 1012. Văn bản của Chính phủ xác định việc đa dạng hóa các hình thức đào tạo là một trong những yêu cầu để kịp thời cung cấp nguồn nhân lực cho quá trình xây dựng và vận hành hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận. Đề án đồng thời đặt nhiệm vụ đầu tư nâng cao năng lực của một số cơ sở đào tạo và tổ chức nghiên cứu về khoa học, công nghệ hạt nhân trong nước.

Tuyển sinh cần sự phối hợp từ nhiều bên

Sau khi nghe báo cáo về những thuận lợi và khó khăn khi tuyển sinh theo Đề án đào tạo nhân lực điện hạt nhân, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng cho rằng một trong những nguyên nhân khiến kết quả chưa đạt như kỳ vọng là sự phối hợp giữa các bên chưa đủ chặt chẽ.

Với công tác tuyển sinh, Thứ trưởng đề nghị EVN giữ vai trò chủ trì, Bộ GD&ĐT đồng hành và bố trí đầu mối phối hợp. Các bên cần sớm thống nhất thông tin tuyển sinh, nhóm đối tượng, tiêu chuẩn và cách thức triển khai. Hoạt động truyền thông cũng cần thực hiện đồng bộ qua hội nghị, website, tài liệu giới thiệu và những kênh phù hợp để tiếp cận người học.

Đối với đào tạo trong nước, EVN có thể phối hợp với Vụ Giáo dục đại học nghiên cứu cơ chế đặt hàng đào tạo, lựa chọn người học và có cam kết hỗ trợ ngay từ giai đoạn tuyển sinh. Phương án này có thể được thí điểm để rút kinh nghiệm cho những đợt tiếp theo. Với chương trình đào tạo ở nước ngoài, Thứ trưởng nhận định việc chuẩn bị 320 suất là khả thi nếu các đơn vị phối hợp tốt.

Bộ GD&ĐT cũng đề nghị rà soát nhu cầu thực tế để cân nhắc mở rộng ngành tuyển sinh, thay vì chỉ giới hạn trong một chuyên ngành nếu quá trình xây dựng và vận hành nhà máy cần nhân lực từ nhiều lĩnh vực. Các đơn vị liên quan được yêu cầu sớm xác định đầu mối, tăng cường phối hợp và chủ động chuẩn bị nguồn tuyển cho những năm tiếp theo.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ các nguồn:

• Báo Giáo dục và Thời đại: giaoducthoidai.vn/trien-khai-phuong-an-dao-tao-nhan-luc-phuc-vu-van-hanh-dien-hat-nhan-post743824.html
• Văn bản Chính phủ: vanban.chinhphu.vn/?classid=2&docid=213743&pageid=27160
• Công báo Chính phủ: congbao.chinhphu.vn/van-ban/quyet-dinh-so-1012-qd-ttg-44973/56492.htm
• Cổng Thông tin điện tử Chính phủ: baochinhphu.vn/dao-tao-boi-duong-nguon-nhan-luc-phuc-vu-phat-trien-dien-hat-nhan-102250527171340187.htm