HUS và ROSATOM QUANTUM thúc đẩy hợp tác công nghệ lượng tử

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN (HUS) và ROSATOM QUANTUM đã trao đổi về khả năng hợp tác trong công nghệ lượng tử tại buổi làm việc ngày 12/8 ở Hà Nội. Hai bên tập trung vào đào tạo nhân lực, nghiên cứu chung, xây dựng hạ tầng và khả năng hỗ trợ Việt Nam phát triển chiến lược dài hạn trong lĩnh vực công nghệ mới này.

Hướng tới các chương trình đào tạo và nghiên cứu chung

Tại buổi làm việc, lãnh đạo HUS và đoàn ROSATOM QUANTUM nhìn lại nền tảng hợp tác khoa học, giáo dục lâu dài giữa Việt Nam và Liên bang Nga, đồng thời thảo luận cách chuyển quan hệ này thành những chương trình cụ thể. Đào tạo nguồn nhân lực trẻ và tổ chức các dự án nghiên cứu chung là hai hướng được hai bên đặc biệt quan tâm.

Đại diện ROSATOM QUANTUM bày tỏ mong muốn tìm kiếm một đầu mối phù hợp tại Việt Nam để cùng triển khai hoạt động giáo dục và nghiên cứu trong các lĩnh vực như tính toán lượng tử và cảm biến lượng tử. Một nội dung được đưa ra trao đổi là đề xuất xây dựng Chiến lược Lượng tử Quốc gia, trong đó phát triển đội ngũ chuyên gia, đào tạo nhân lực và hình thành hạ tầng khoa học – công nghệ được xem là những cấu phần quan trọng.

PGS.TS. Ngạc An Bang, Phó Hiệu trưởng HUS, cho rằng hợp tác quốc tế cần được phát triển trên cơ sở bình đẳng, thực chất và cùng có lợi. Theo ông, năng lực khoa học hiện tại cho phép Việt Nam không chỉ tiếp nhận kinh nghiệm mà còn tham gia đối thoại, đóng góp vào các chương trình hợp tác quốc tế trong những lĩnh vực công nghệ mới.

Về phía ROSATOM QUANTUM, cố vấn Denis Avetisyan nhấn mạnh mục tiêu hợp tác được đề xuất không giới hạn ở việc tổ chức khóa đào tạo hay xây dựng một phòng thí nghiệm riêng lẻ. Phía Nga hướng tới khả năng đồng hành với Việt Nam trong việc hình thành một chiến lược lượng tử độc lập và có tính bền vững, đồng thời kết nối các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên hai nước.

HUS xây dựng năng lực nghiên cứu lượng tử

HUS hiện có khoảng 700 giảng viên, nhà khoa học và 10.000 sinh viên. Theo nhà trường, mỗi năm đội ngũ nghiên cứu công bố hơn 600 bài báo khoa học, trong đó khoảng 80% thuộc nhóm tạp chí Q1 và Q2. Số liệu của ĐHQGHN trong nửa đầu năm 2026 cũng cho thấy HUS là đơn vị có số lượng công bố quốc tế lớn nhất trong hệ thống, với 344 công trình được thống kê đến hết tháng 6, trong đó 280 công trình thuộc nhóm Q1 và Q2.

Công nghệ lượng tử nằm trong nhóm các lĩnh vực công nghệ chiến lược mà trường đang tham gia, cùng với điện hạt nhân, bán dẫn và công nghệ sinh học – y sinh. HUS cho biết trường là một trong những đơn vị tiên phong của ĐHQGHN trong nghiên cứu lượng tử và những kết quả ban đầu đã đóng góp vào quá trình hình thành năng lực nghiên cứu mới trong toàn đại học.

Ở phạm vi ĐHQGHN, các hướng nghiên cứu hiện nay bao gồm chế tạo qubit lai hóa siêu dẫn – bán dẫn trên vật liệu hai chiều, tính toán lượng tử và mật mã hậu lượng tử. ĐHQGHN xác định đây là một phần trong quá trình xây dựng năng lực nghiên cứu lõi về các công nghệ chiến lược tại Việt Nam, bên cạnh AI, bán dẫn, robot, UAV và y sinh.

Nền tảng đào tạo khoa học cơ bản của HUS cũng tạo điều kiện cho việc mở rộng sang công nghệ lượng tử. Trong chương trình đào tạo vật lý hiện đã có các nội dung về quang lượng tử, thống kê lượng tử, lý thuyết trường lượng tử, vật lý chất rắn và các hệ thấp chiều, cùng hệ thống phòng thí nghiệm phục vụ đào tạo và nghiên cứu.

Kinh nghiệm phát triển điện toán lượng tử của Rosatom

ROSATOM đang giữ vai trò điều phối một trong những hướng phát triển điện toán lượng tử của Nga. Theo báo cáo của tập đoàn, chương trình được triển khai dựa trên lộ trình phát triển lĩnh vực công nghệ cao “Điện toán lượng tử”, với mục tiêu xây dựng các nền tảng phần cứng, phần mềm, thuật toán và từng bước đưa máy tính lượng tử vào giải quyết các bài toán thực tế.

Trong giai đoạn mới đến năm 2030, chương trình của Nga không chỉ tập trung tăng số lượng qubit và độ chính xác của phép toán mà còn đặt ra các nhiệm vụ về thu nhỏ thiết bị, phát triển công nghệ điện tử chuyên dụng, thiết kế mạch và hoàn thiện các phương pháp sửa, giảm lỗi lượng tử. Rosatom cho biết mục tiêu đến năm 2030 là đưa các hệ thống lượng tử do Nga phát triển vào ứng dụng trong khoa học, kinh tế và khu vực công.

Song song với phát triển phần cứng, Rosatom đang mở rộng hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu. Năm 2025, chương trình tăng tốc lượng tử của tập đoàn thu hút các nhóm nghiên cứu từ trường đại học và trung tâm khoa học, tập trung vào những dự án có khả năng ứng dụng thực tế. Một số nhóm sau quá trình tuyển chọn được tiếp cận nền tảng điện toán lượng tử của Rosatom để tiếp tục thử nghiệm giải pháp.

Kinh nghiệm này là một trong những cơ sở để ROSATOM QUANTUM trao đổi với HUS về hợp tác không chỉ ở cấp phòng thí nghiệm mà còn ở quy mô đào tạo nhân lực, kết nối cộng đồng nghiên cứu và xây dựng hệ sinh thái công nghệ. Tuy nhiên, các nội dung tại cuộc gặp ngày 12/8 hiện mới dừng ở giai đoạn trao đổi định hướng; thông tin chính thức chưa công bố thỏa thuận cụ thể về chương trình, quy mô đầu tư hay thời gian triển khai.

Hai bên dự kiến tiếp tục thảo luận khả năng xây dựng các chương trình đào tạo và nghiên cứu chung trong tính toán lượng tử, cảm biến lượng tử và những lĩnh vực liên quan. Với HUS, hợp tác với ROSATOM QUANTUM được đặt trong định hướng mở rộng kết nối quốc tế đối với các công nghệ chiến lược, đồng thời phát triển đội ngũ khoa học trẻ và năng lực nghiên cứu trong nước.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN:
hus.vnu.edu.vn/tin-tuc-su-kien/hop-tac-va-phat-trien/truong-dai-hoc-khoa-hoc-tu-nhien-va-rosatom-quantum-thuc-day-hop-tac-trong-linh-vuc-cong-nghe-luong-tu-145808