Xây dựng lộ trình hợp tác năng lượng và công nghệ giữa VAST và MPEI

Trong khuôn khổ các hoạt động thúc đẩy hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam – Liên bang Nga thuộc Năm Khoa học và Giáo dục Việt – Nga 2026, ngày 10/6/2026, đoàn công tác của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) do GS.TS. Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch VAST, dẫn đầu đã có buổi làm việc với Trường Đại học Nghiên cứu Quốc gia “Viện Năng lượng Moscow” (MPEI) tại Moskva, Liên bang Nga. Cuộc làm việc tập trung trao đổi các định hướng hợp tác trong những lĩnh vực năng lượng và công nghệ chiến lược, đồng thời thống nhất nội dung Bản ghi nhớ hợp tác và kế hoạch xây dựng lộ trình triển khai giai đoạn 2026 – 2030. Đây là bước đi nhằm tăng cường kết nối nghiên cứu, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phù hợp với định hướng chuyển đổi năng lượng, phát triển xanh và thúc đẩy các công nghệ chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng và công nghệ chiến lược

MPEI là một trong những trường đại học kỹ thuật và năng lượng hàng đầu của Liên bang Nga, có thế mạnh trong đào tạo và nghiên cứu về hệ thống điện, năng lượng tái tạo, công nghệ hydrogen, điện hạt nhân, hệ thống năng lượng thông minh và các công nghệ công nghiệp thế hệ mới. Đây cũng là những lĩnh vực đang được Việt Nam và VAST ưu tiên thúc đẩy nhằm phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng, phát triển xanh và phát triển các công nghệ chiến lược.

Tại buổi làm việc, GS.TS. Trần Tuấn Anh đánh giá cao vai trò của MPEI trong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao cho nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Ông đồng thời nhấn mạnh nhu cầu tăng cường hợp tác nghiên cứu và đào tạo trong các lĩnh vực năng lượng mới, hệ thống năng lượng thông minh, vật liệu tiên tiến và các công nghệ phục vụ phát triển bền vững.

Dưới sự chủ trì của GS. Rogalev Nikolaievich, Hiệu trưởng MPEI, và GS.TS. Trần Tuấn Anh, hai bên đã trao đổi sâu về nhiều hướng hợp tác tiềm năng liên quan đến công nghệ hydrogen, tích hợp hydrogen với năng lượng tái tạo, hệ thống năng lượng tự chủ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giám sát và vận hành hệ thống năng lượng cũng như nghiên cứu vật liệu phục vụ hạ tầng năng lượng và công nghệ hydrogen. Nội dung hợp tác trong đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực năng lượng và công nghệ hạt nhân cũng được đặc biệt quan tâm.

Việt Nam hiện có nhu cầu lớn về các giải pháp năng lượng thông minh dành cho khu vực ven biển, hải đảo và các vùng có điều kiện hạ tầng đặc thù. Với kinh nghiệm và năng lực nghiên cứu của MPEI trong lĩnh vực này, hai bên đánh giá còn nhiều tiềm năng để triển khai các chương trình nghiên cứu và đào tạo mang tính thực chất trong thời gian tới.

Định hướng nghiên cứu liên ngành và xây dựng lộ trình hợp tác

Trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân và vật liệu tiên tiến, hai bên cũng trao đổi về khả năng hợp tác giữa Viện Khoa học vật liệu, Viện Hóa học, Viện Vật lý của VAST với các đơn vị nghiên cứu của MPEI. Các hướng nghiên cứu được đề cập gồm vật lý hạt nhân và ứng dụng, vận hành lò phản ứng, vật liệu cho hệ thống năng lượng, vật liệu chịu nhiệt, chống ăn mòn, vật liệu nano và các loại vật liệu phục vụ công nghệ năng lượng tiên tiến khác.

Một nội dung đáng chú ý tại buổi làm việc là mô hình hợp tác chặt chẽ giữa MPEI với các tập đoàn công nghệ và năng lượng hàng đầu của Liên bang Nga như Rosatom cùng nhiều doanh nghiệp công nghiệp và năng lượng lớn khác trong hoạt động nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Theo đánh giá tại cuộc họp, đây là phương thức kết nối giữa nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp rất đáng tham khảo trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tăng cường gắn kết ba bên nhằm phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược cũng như đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong bối cảnh các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, hệ thống năng lượng thông minh và vật liệu tiên tiến đang có xu hướng hội tụ ngày càng mạnh mẽ, hai bên cũng trao đổi về tiềm năng hợp tác trong các hướng nghiên cứu và đào tạo liên ngành mới. Trước đó, đoàn công tác của VAST đã tham dự Quantum BRICS Forum tại Liên bang Nga nhằm tăng cường kết nối với các mạng lưới nghiên cứu quốc tế trong lĩnh vực công nghệ lượng tử và các công nghệ nền tảng thế hệ mới.

Tại buổi làm việc, VAST và MPEI thống nhất thông qua nội dung Bản ghi nhớ hợp tác nhằm thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, trao đổi học thuật và kết nối chuyên gia trong các lĩnh vực hai bên cùng quan tâm, đồng thời sẽ sớm xây dựng lộ trình triển khai cụ thể cho giai đoạn 2026 – 2030.

Buổi làm việc cũng cho thấy xu hướng hợp tác khoa học giữa Việt Nam và Liên bang Nga đang chuyển mạnh từ các mô hình hợp tác truyền thống sang hợp tác theo chiều sâu trong các công nghệ chiến lược và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thế hệ mới, đặc biệt ở các lĩnh vực năng lượng, vật liệu tiên tiến, trí tuệ nhân tạo và đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao.

Mối quan hệ hợp tác giữa VAST và MPEI được bồi đắp qua nhiều thế hệ cán bộ khoa học Việt Nam từng học tập và trưởng thành từ các cơ sở đào tạo của Liên bang Nga, trong đó có Chủ tịch VAST GS.TS. Trần Hồng Thái, cựu sinh viên MPEI và Tiến sĩ Danh dự của nhà trường. Sự gắn bó này tiếp tục tạo nền tảng quan trọng để hai bên mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, nghiên cứu ứng dụng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga.