Giáo sư Nguyễn Thanh Nghị và dấu ấn hợp tác khoa học Việt – Nga

Trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 140 năm thành lập Đại học Kỹ thuật Điện Quốc gia Saint Petersburg (LETI), Giáo sư Danh dự Nguyễn Thanh Nghị đã chia sẻ về hành trình học tập, nghiên cứu và gắn bó với ngôi trường từng đào tạo nhiều thế hệ kỹ sư Việt Nam. Câu chuyện của ông phản ánh chặng đường hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật và nghiên cứu khoa học.

Từ cựu sinh viên LETI đến nhà khoa học hàng đầu

Sinh năm 1952 tại Thanh Hóa, Nguyễn Thanh Nghị theo học Khoa Điện Vật lý của Viện Kỹ thuật Điện Leningrad, nay là Đại học Kỹ thuật Điện Quốc gia Saint Petersburg (LETI), và tốt nghiệp năm 1976. Tại lễ kỷ niệm 140 năm của trường, ông bày tỏ niềm tự hào khi được học tập tại một cơ sở đào tạo có uy tín quốc tế, đồng thời nhấn mạnh vai trò của LETI trong việc đào tạo nhiều thế hệ kỹ sư Việt Nam.

Theo giới thiệu của LETI, ông từng thực hiện đồ án tốt nghiệp về các lớp epitaxy phosphide gali tại chính phòng thí nghiệm hiện nay thuộc Trung tâm Nghiên cứu Nanovật liệu. Nhà trường đánh giá ông là một trong những cựu sinh viên tiêu biểu khi đã đưa các kết quả nghiên cứu về phosphide gali vào sản xuất tại Việt Nam, góp phần phát triển công nghệ chế tạo linh kiện bán dẫn và đèn LED trong giai đoạn ngành điện tử trong nước còn nhiều khó khăn.

Sau khi trở về nước, ông tham gia xây dựng công nghệ chế tạo linh kiện bán dẫn trên nền phosphide gali. Trong bối cảnh Việt Nam chưa có nguồn nguyên liệu gali, nhóm nghiên cứu do ông phụ trách đã phát triển thành công quy trình tinh chế và tái sử dụng vật liệu nhiều lần, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Đóng góp trong nghiên cứu khoa học và công nghệ vũ trụ

Những kết quả nghiên cứu về vật liệu bán dẫn đã mở ra cơ hội để Nguyễn Thanh Nghị tiếp tục học tập và nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Vũ trụ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô. Ông hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh dưới sự hướng dẫn của các nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực khoa học vật liệu và công nghệ không gian.

Trong giai đoạn hợp tác khoa học giữa Liên Xô và Việt Nam, ông tham gia chương trình nghiên cứu vật liệu phục vụ chuyến bay lịch sử của Anh hùng Phạm Tuân. Các mẫu vật liệu do nhóm nghiên cứu chuẩn bị được đưa lên quỹ đạo để thực hiện các thí nghiệm về kết tinh và truyền khối trong điều kiện vi trọng lực, đóng góp thêm dữ liệu cho lĩnh vực khoa học vật liệu trong môi trường không gian.

Theo các giảng viên và đồng nghiệp tại LETI, quá trình nghiên cứu của ông từng được báo chí Liên Xô quan tâm khi luận án được đánh giá có chất lượng cao và được khuyến nghị tiếp tục phát triển lên bậc nghiên cứu cao hơn. Sau này, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khoa học tại Đức, đồng thời đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý và nghiên cứu tại các viện, trường đại học ở Việt Nam và nước ngoài.

Trong hơn bốn thập kỷ hoạt động khoa học, Giáo sư Nguyễn Thanh Nghị công bố khoảng 60 công trình nghiên cứu trong các lĩnh vực vật liệu bán dẫn, công nghệ vũ trụ, viễn thông và công nghệ thông tin. Các kết quả nghiên cứu của ông được ứng dụng trong nhiều dự án và mang lại các giải thưởng khoa học của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Cầu nối hợp tác giữa LETI và Việt Nam

Bên cạnh hoạt động nghiên cứu, Nguyễn Thanh Nghị được biết đến là một trong những nhân tố tích cực thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa LETI và các trường đại học Việt Nam. Từ năm 2002, ông tham gia điều phối nhiều chương trình liên kết đào tạo, góp phần đào tạo hơn 400 cử nhân, hỗ trợ nhiều nghiên cứu sinh Việt Nam sang Nga học tập và xây dựng mạng lưới cựu sinh viên LETI tại Việt Nam.

Nhà trường đánh giá những đóng góp của ông không chỉ dừng ở lĩnh vực chuyên môn mà còn giúp duy trì mối liên kết giữa các cơ sở đào tạo hai nước trong đào tạo kỹ sư, trao đổi học thuật và nghiên cứu khoa học. Tại lễ kỷ niệm 140 năm, đại diện nhiều đoàn quốc tế cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở rộng hợp tác đào tạo kỹ sư trước những yêu cầu mới của khoa học và công nghệ.

Năm 2011, LETI phong tặng Nguyễn Thanh Nghị danh hiệu Giáo sư Danh dự nhằm ghi nhận những đóng góp nổi bật cho giáo dục và hợp tác khoa học quốc tế. Ông trở thành người châu Á đầu tiên được trường trao tặng danh hiệu này.

Từ hành trình của một sinh viên Việt Nam tại Leningrad đến nhà khoa học và nhà giáo có nhiều đóng góp cho nghiên cứu, đào tạo và hợp tác quốc tế, Giáo sư Nguyễn Thanh Nghị được xem là một trong những gương mặt tiêu biểu của mối quan hệ hợp tác khoa học, giáo dục giữa Việt Nam và Liên bang Nga kéo dài qua nhiều thế hệ.

Văn phòng Du học Nga viết nội dung sau khi tham chiếu thông tin từ Đại học Kỹ thuật Điện Quốc gia Saint Petersburg (LETI): etu.ru/ru/mezhdunarodnaya-deyatelnost/novosti/delegacii-neskolkih-stran-prinyali-uchastie-v-yubilejnyh-meropriyatiyah-leti-i-obsudili-razvitie-sotrudnichestva-v-podgotovke-inzhenernyh-kadrov