Nga tăng cường nghiên cứu khoa học và mở rộng ứng dụng trong giảng dạy

Ngày 25/02/2026, tại phiên họp của Quốc hội Nga, Thủ tướng Mikhail Mishustin đã trình bày báo cáo tổng kết hoạt động của Chính phủ trong năm 2025. Trong bài phát biểu, người đứng đầu Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh những bước tiến quan trọng trong lĩnh vực giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học và các chương trình thúc đẩy hợp tác giữa các trường đại học với doanh nghiệp.

Theo ông Mishustin, trong thời gian qua Chính phủ Nga đã triển khai nhiều chính sách nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời gắn kết chặt chẽ hơn giữa hệ thống giáo dục với nhu cầu phát triển của nền kinh tế. Một trong những bước đi quan trọng là việc xây dựng dự báo nhu cầu nhân lực cho từng ngành nghề, theo chỉ đạo của Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Dự báo này đóng vai trò như một nền tảng quan trọng giúp các cơ quan chức năng đưa ra các quyết định phù hợp nhằm cân bằng thị trường lao động. Đồng thời, nó cũng giúp điều phối hoạt động đào tạo tại các trường cao đẳng, trung cấp và đại học, bảo đảm sinh viên được chuẩn bị tốt cho những ngành nghề mà nền kinh tế đang cần.

Thủ tướng Mishustin nhấn mạnh: “Đối với những chuyên ngành có nhu cầu cao nhất, trước hết là các lĩnh vực cần thiết để đạt được chủ quyền công nghệ, chủ quyền công nghiệp và vị thế dẫn đầu, chúng tôi sẽ tăng số lượng chỉ tiêu đào tạo miễn phí do ngân sách nhà nước tài trợ. Hiện nay, hơn một nửa số chỉ tiêu này đã thuộc về các ngành kỹ thuật”.

Tăng cường hợp tác giữa đại học và doanh nghiệp

Một trong những nội dung được Thủ tướng Nga đặc biệt đề cập là việc xây dựng mô hình hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học với doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn công nghệ cao.

Theo ông Mishustin, hiện nay hàng trăm doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực công nghệ cao đang tham gia hỗ trợ cả về tài chính lẫn chuyên môn cho các Trường Kỹ thuật Tiên tiến (Advanced Engineering Schools). Trên cơ sở các trường đại học, hàng chục chương trình đào tạo mới đã được phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực trong các ngành công nghệ trọng điểm.

Nhiều dự án hợp tác cụ thể giữa trường đại học và doanh nghiệp đã mang lại kết quả đáng chú ý. Chẳng hạn, Viện Hàng không Moscow (MAI) đã phối hợp với doanh nghiệp để chế tạo các mẫu thử nghiệm của hệ thống máy bay không người lái phục vụ giám sát và các hoạt động hàng không nông nghiệp.

Trong khi đó, tại Đại học Kỹ thuật Nhà nước Don, các nhà nghiên cứu đã phát triển một chiếc găng tay sinh học có tích hợp giao diện thần kinh. Thiết bị này được thiết kế nhằm hỗ trợ phục hồi chức năng cho bệnh nhân sau đột quỵ, mở ra triển vọng mới trong lĩnh vực y học phục hồi.

Một ví dụ khác về sự hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp là chương trình “Priority-2030”. Trong khuôn khổ chương trình này, nhiều trường đại học hàng đầu của Nga đã phát triển các giải pháp công nghệ tiên tiến.

Tại Viện Vật lý và Công nghệ Moscow (MIPT), các nhà khoa học đề xuất công nghệ xây dựng mạng lưới tích hợp cho hệ thống máy bay không người lái, kết hợp với vệ tinh và mạng di động. Trong khi đó, Đại học Liên bang miền Nam phát triển nền tảng và các dịch vụ trí tuệ nhân tạo nhằm dự báo và giám sát tình trạng đất đai.

Ở lĩnh vực y sinh, Đại học Y khoa Bashkir đã nghiên cứu và đưa vào sản xuất một loại vật liệu sinh học dùng trong phẫu thuật tái tạo và điều trị tái sinh mô.

Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ

Bên cạnh giáo dục và hợp tác với doanh nghiệp, Chính phủ Nga cũng tập trung mở rộng điều kiện cho các hoạt động nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng.

Một trong những dự án khoa học lớn vừa hoàn thành là cơ sở nghiên cứu “megascience” – nguồn photon vòng tròn Siberia (Siberian Circular Photon Source). Những thí nghiệm đầu tiên tại đây dự kiến sẽ được tiến hành ngay trong năm nay.

Theo Thủ tướng Mishustin, kết quả nghiên cứu từ cơ sở này có thể góp phần thúc đẩy nhanh quá trình phát triển thuốc mới, vật liệu mới và ứng dụng trong nhiều lĩnh vực quan trọng như vi điện tử cũng như các ngành công nghiệp chiến lược khác.

Ngoài ra, Nga cũng đã thành lập năm trung tâm nghiên cứu hệ gen đạt tiêu chuẩn quốc tế. Tại các trung tâm này, các nhà khoa học đang phát triển và thử nghiệm nhiều hệ thống xét nghiệm nhằm lựa chọn liệu pháp điều trị cá nhân hóa cho bệnh tim mạch và ung thư. Đồng thời, các nghiên cứu cũng đang được tiến hành để phát triển thuốc điều trị bệnh Parkinson cũng như các phương pháp phòng ngừa và chẩn đoán nhiều bệnh truyền nhiễm.

Song song với đó, Chính phủ Nga đã khởi động hệ thống hỗ trợ các dự án công nghệ, nhằm giúp các giải pháp nội địa tiến tới giai đoạn nguyên mẫu hoạt động hoàn chỉnh. Trong khuôn khổ chương trình này, nguồn vốn đã được phân bổ cho 150 sáng kiến công nghệ khác nhau.

Chính phủ cũng chú trọng xây dựng mối liên kết giữa khoa học và sản xuất. Hiện nay, các công ty công nghệ nhỏ tại Nga có thể tiếp cận khoảng 20 công cụ hỗ trợ khác nhau, bao gồm các khoản tài trợ, chương trình tín dụng ưu đãi và cơ chế cấp bằng sáng chế nhanh cho các phát minh.

Nhờ các chính sách này, chỉ trong năm 2025, số lượng các công ty công nghệ nhỏ tại Nga đã tăng gấp rưỡi, đạt khoảng 6.500 doanh nghiệp.

Thủ tướng Mishustin cho biết: “Để nâng cao hiệu quả hợp tác giữa khoa học và công nghiệp trong các dự án hướng tới vị thế dẫn đầu công nghệ, điều rất quan trọng là phải đồng bộ hóa việc phát triển và sản xuất các sản phẩm đổi mới với nhu cầu dự báo của nền kinh tế. Cách tiếp cận này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan. Vì vậy, một Ủy ban Chính phủ về công nghiệp đã được thành lập để đưa ra các quyết định liên quan đến phát triển các lĩnh vực then chốt”.

Theo ông Mishustin, một trong những nhiệm vụ quan trọng của ủy ban này là phê duyệt các khách hàng có trình độ chuyên môn cao cũng như các tổng công trình sư phụ trách dự án, những người có kinh nghiệm và năng lực đóng vai trò quyết định đến sự thành công của các dự án công nghệ.

Bên cạnh đó, Chính phủ Nga cũng đang điều chỉnh các cơ chế hỗ trợ theo từng ngành và từng sản phẩm cụ thể nhằm giúp doanh nghiệp vượt qua những khó khăn về tài chính, qua đó bảo đảm các dự án công nghệ quan trọng được triển khai hiệu quả.